Het artikel over Sharia4Belgium dat op 2 januari 2012 in de krant verscheen.

Dat Sharia4Belgium de laatste tijd nogal actief is. Vorige week werden tot tweemaal toe leden van het fundamentalistische broederschap in de boeien geslagen omdat ze winkelwandelaars trachtten te bekeren. Enkele weken geleden haalden ze nog vlotjes alle media met hun stelling dat het Atomium een afgodsbeeld is dat maar beter tegen de vlakte gaat.

De ‘dreigementen’ tegenover het blinkende monument lijken ludiek, maar wat Belkacem te zeggen heeft over de democratie en de rechtsstaat is dat niet. Met de glimlach verwijst hij de scheiding der machten naar de prullenbak. Geen enkele moeite neemt de man om zijn grote wensdroom – heel Europa knechten onder de regels van de sharia – te verbergen.

Vaak rijst de vraag of je dergelijke antidemocraten een forum moet geven. Ik heb me die vraag ook gesteld. Maar mijn nieuwsgierigheid is groter: ik wil weten wat die mensen te zeggen hebben. Dat iemand het eeuwig onafgewerkte proces dat democratie is, wil afschaffen ten gunste van een systeem dat 1.400 jaar lang geen millimeter evolutie heeft gekend, intrigeert mij. Ik ga ervan uit dat een dergelijk antidemocratisch gedachtegoed weinig kans maakt bij de hedendaagse westerling.

Geweld wil Abu Imran naar eigen zeggen niet gebruiken. Verder laat hij weinig twijfel over de doelstellingen van Sharia4Belgium: ‘De Belgische democraten zijn extremistische misdadigers, gevaarlijke mensen die gestopt moeten worden.’ Een gesprek met een antidemocraat in hart en nieren.

Onlangs bestempelde Abu Imran het Atomium nog als een symbool van afgoderij, maar neen, waanzin detecteer je niet in de blik van Fouad Belkacem (29), zoals zijn officiële naam luidt. Dit is de man die het hoge woord voert namens Sharia4Belgium.

Voor een moslim die zijn geloof op militante wijze belijdt en uitdraagt, heeft Belkacem een verrassend gevoel voor humor. “Ik ben Vlaming!”, antwoordt hij lachend wanneer ik pols naar zijn etnische afkomst. “Maar mijn ouders komen uit de grensstreek tussen Algerije en Marokko.” Een grens die hij overigens verwerpt, want de Maghreblanden vormen in zijn visie één geheel.

Achter zijn strenge baard gaat een guitig, jong gezicht schuil. Met een speelse glimlach om de lippen trekt de leider van de radicale moslimgroepering van leer tegen álle westerse waarden en álle westerse instellingen. Woensdag werden vijftien leden van het vreemde broederschap nog gearresteerd omdat ze zonder toelating hun boodschap stonden te verkondigen in Antwerpen.

“Als democraten openlijk zeggen dat zij democratie over de hele wereld willen verspreiden, en zelfs F-16’s sturen om ons plat te bombarden, dan is het maar een kleine moeite om in het hartje van Europa de democratie te verwerpen en op te roepen tot sharia en islam”, zegt hij uitdagend.

“De democratie staat op uitsterven. Langs alle kanten zijn er gaten en problemen. Daarom zie je overal oorlogen en nieuwe conflicten. Het is ermee gedaan. Het einde is nabij. Ooit zullen de Belgen inzien dat zij het slachtoffer zijn van een bende criminelen die met hun voeten speelt, die hen uitbuit en misleidt. Er zijn problemen en wij hebben de oplossing. Spijtig genoeg is de westerse geest zo bekrompen dat men niet meer naar de feiten kijkt.”

Of de westerse burger heeft helemaal geen zin om de democratie overboord te gooien en zijn toevlucht te zoeken tot de islam en sharia?
Abu Imran: “Wij hebben niet gezegd: word moslim. We vragen om de zaak even te bekijken. De criminaliteit is torenhoog. Er is een politieke én een economische crisis. Over de hele wereld is er oorlog, mee gefinancierd met het geld van Belgische belastingbetalers. De Belg moet gaan werken, zijn rijkdommen worden hem afgepakt zodat Pieter De Crem (CD&V) de cowboy kan uithangen in Libië om zichzelf te bewijzen aan zijn afgoden en heren in de Verenigde Staten. ‘Het is een eer voor mij om de Amerikanen te dienen’, zei hij op televisie. Is het niet schandalig om dat te weten en er niets aan te doen?”

Je kunt wel iets doen. Bij de volgende verkiezingen bijvoorbeeld niet meer stemmen op Pieter De Crem.
“Een oplossing binnen de democratie? Je wilt het systeem dus gebruiken tegen het systeem zelf?”

Pieter De Crem is niet het systeem. Hij is maar een deel van de democratie.
“Wij zijn flexibel. We vegen gewoon het hele systeem van de kaart en installeren een zuiver, goddelijk systeem dat perfect is. Dat is het speciale van onze ideologie, van ons geloof. Het is niet gebouwd op mensen, die gecorrumpeerd kunnen worden.”

Een islamitische staat heeft toch ook leiders nodig?
“Een kalief dient de wetten van Allah te gehoorzamen. Als hij dat niet doet, zal het volk hem ter verantwoording roepen. In de democratie heb je een ambtstermijn en kun je vier jaar het varken uithangen. Pas als je ambtstermijn erop zit, kunnen we weer op jou of iemand anders stemmen. In de sharia bestaat dat niet.”

Is er momenteel één land waarvan u zegt: daar zijn ze op de goede weg?
“Neen. Tussen 1995 en 2001 kwam Afghanistan in de buurt onder het leiderschap van Mullah Omar – moge Allah hem beschermen. Ze waren nog maar begonnen met de implementatie van de islamitische staat, maar door de invasie van het Westen heeft het niet mogen zijn. Vierenveertig landen kwamen Afghanistan platbombarderen en nu klagen zij over de chaos en de miserie. Had de mensen dan toch met rust gelaten.”

“Wij hebben 1.300 jaar geleefd onder de sharia. Al die tijd hebben we bewezen dat we het kunnen. De moslims zijn toen tot in Spanje, Frankrijk en Oostenrijk geraakt.”

Zou een ongelovige ongelovig mogen blijven in een islamitisch België?
“Zolang hij zich houdt aan de sharia is er geen probleem. Als hij beschermgeld betaalt, worden zijn rijkdom, zijn eer en zijn bloed beschermd. Niemand heeft het recht hem aan te raken.”

Dus als atheïst zal ik niet opgejaagd worden?
“Zolang je beschermgeld betaalt en je je houdt aan de wetten, zoals de heiligen en de godsdiensten respecteren. Wij adviseren de mensen wel om moslim te worden, maar we kunnen je enkel aanmoedigen. Als je niet overtuigd bent: oké, geen probleem. Betaal beschermgeld – 20 euro per jaar – en je geniet onze volledige bescherming. Prachtig!”

Als u de Belgische partijprogramma’s – los van de ethische kwesties – bekijkt, bij hetwelk leunt uw visie dan het dichtst aan?
“Eerlijk gezegd bij geen enkel programma. Het enige in deze democratie waarin ik mij kan vinden, is dat een persoon het recht heeft om één dag per week te rusten. Voor de rest mag het hele wetboek naar de hel.”

Als er verkiezingen zijn, gaan jullie dan eigenlijk stemmen?
“Absoluut niet. Ik zou graag hebben dat alle moslims hun geloof beschermen. Iemand die gaat stemmen, bevestigt dat een parlementariër of een minister het recht heeft om wetten te maken naast Allah.”

Wie gaat stemmen, is medeplichtig?
“Tuurlijk. Zo zit democratie in elkaar. Jullie stemmen op misdadigers die jullie uitbuiten. Dat slaat nergens op.”

Er bestaan geen politici met een oprecht engagement?
“(schudt het hoofd) Spijtig genoeg zijn er wel nog heel wat naïeve mensen. De meeste kiezers lezen niet eens het partijprogramma, maar luisteren gewoon naar de mooie praat van de politici en naar de propaganda in de media. Kijk hoeveel stemmen Bart De Wever (N-VA), die sukkel, heeft gekregen. Wat heeft hij veranderd? 541 dagen heeft hij zitten spelen met de emoties en de rijkdommen van de Belgische inwoners. Dat is dan het hartje van Europa. Iedereen is trots om Belg of Vlaming te zijn, terwijl het meest onontwikkelde land ter wereld niet zoveel dagen nodig heeft om een regering te vormen.”

“In België moet je op alles wat je koopt, invoert of uitvoert belastingen betalen. Doe je dat niet, dan ben je een fraudeur en vlieg je in de gevangenis. Je rijkdommen worden je onrechtvaardig ontnomen. De Belgische regering buit de gemeenschap uit. Op de koop toe word je behandeld als een stuk vuil.”

U verzet zich tegen de Belgische rechtbanken omdat het symbolen zouden zijn van afgoderij.
“Dat klopt. Wij roepen moslims op niet naar de rechtbanken te stappen. Voor familiale zaken en maatschappelijke problemen bieden we een alternatief: een islamitische sharia-rechtbank. Allah heeft ons gezegd: ‘Als jullie geschillen of problemen hebben, regel dat dan in de traditie van de Koran.’ Ik kan me niet voorstellen dat een man samen met zijn godvrezende vrouw, de moslima met haar pure, zuivere status, naar de rechtbank zou gaan om een ongelovige een oordeel te laten vellen. (verontwaardigd) Hoe kan iemand zoiets in zijn hoofd halen? Onze zuivere, reine kinderen kunnen we toch niet meenemen naar de rechtbanken van een sm-rechter, een perverseling van een rechter die masturbeert tijdens de rechtszaken. Hoe kun je zoiets doen?”

Vindt u het hier eigenlijk nog leuk in België?
“Natuurlijk, ik amuseer me de hele tijd. (lacht) Zoals je kunt zien in onze video’s heb ik altijd een glimlach op mijn gezicht. Ik voel me goed.”

Misschien is het door uw eeuwige grijns dat mensen denken dat jullie een toneeltje opvoeren?
“Dat is niet zo. Ik denk dat ik al voldoende bewezen heb dat we bloedserieus zijn. En een grapjas zou zijn huiswerk niet zo goed hebben gemaakt als ik. Wij bestrijden de ongelovigen met onze tongen.”

Begrijpt u dat de angst leeft dat jullie gewelddadige jihadisten zijn?
“Laat ons eerlijk zijn: iemand die geweld gebruikt, komt niet dagelijks in de media. Ik geef praktisch iedere dag een interview. Wij produceren drie video’s per week. We lopen op straat onze boodschap te verkondigen. We gebruiken provocatie en uitdagende uitspraken om de boodschap goed te laten overkomen – anders zat jij hier niet. Is dat het profiel van een jihadistische groepering? Terreurorganisaties werken zo niet. Die opereren ondergronds, je weet niet wie de leiders zijn.”

Is de politie al komen aankloppen om te controleren wat jullie eigenlijk allemaal uitsteken?
“Ik ben één keer uitgenodigd door de antiterreureenheid. Zelfs de cel antiterrorisme (van de federale gerechtelijk politie, TVDM) weet dat wij enkel provoceren. Eén van de hoofdinspecteurs zei: ‘Stop nu toch eens met dat uitdagen. Je weet dat het niet strafbaar is, maar telkens als je provoceert, komt er een klacht waar wij ons mee moeten bezighouden.’ (grijnst) Ik heb medelijden met de Belgische inwoners die zoveel belastinggeld betalen voor antiterrorisme, terwijl die inspecteurs daar de hele dag zitten te niksen. Dankzij ons hebben ze nog iets te doen. Eigenlijk bieden wij werkgelegenheid. (lacht)”

Nadat jullie het Atomium hadden verketterd, zei Vlaams Parlementslid Yamila Idrissi (sp.a) over jullie: ‘Ofwel hebben we hier te maken met een gevaarlijke groepering ofwel met een bende dorpsidioten.’
“Een gevaarlijke groepering? Hebben wij ooit iemand aangevallen? Hebben we ooit iets misdaan – fysiek – aan de Belgische gemeenschap? Ik denk het niet. Wij provoceren, we gaan zelfs tot het uiterste om te provoceren en onze boodschap luid en duidelijk te laten overkomen. Maar wanneer hebben we iemand onrecht aangedaan? Het is eigenaardig dat Yamila Idrissi ons een extreme en gevaarlijk groepering noemt. Het zijn de misdadigers die de Belgische regering vertegenwoordigen die we als extremisten kunnen bestempelen. Ze doen alles om hun democratie te promoten en te verdedigen, zelfs al kost dat het leven aan duizenden moslims, zoals we hebben gezien in Libië. De Belgische democraten zijn extremistische misdadigers, gevaarlijke mensen die gestopt moeten worden.”

Als jullie niet gevaarlijk zijn, zijn jullie idioten.
“Als Yamila Idrissi de term ‘marginalen’ had gebruikt, had ik haar gelijk gegeven. Een marginaal persoon staat aan de rand, naast de maatschappij. Dat klopt: wij willen niet gelinkt worden aan democraten of aan westerse waarden en normen. Wij verwerpen die. Zij probeert ons belachelijk te maken, maar ik ben geen idioot.”

U kunt toch begrijpen dat het absurd overkomt als u over het Atomium zegt: ‘Weg ermee, want dit is afgoderij’?
“Ter verduidelijking: ik heb nooit gezegd dat wíj het Atomium zullen afbreken. Wat ik wel zeg, is dat mensen in de Brusselse stations sterven van de kou en de honger, terwijl de regering miljoenen pompt in een stuk metaal. In een islamitische staat zou dat niet gebeuren. Dan zouden we onze inwoners eten en drinken geven. Gratis. Zoveel mensen zijn het slachtoffer van het kapitalisme, terwijl dat stuk metaal aanbeden wordt als een afgod naast Allah.”

Ik ken niemand die dat stuk metaal aanbidt.
“Wat is het Atomium?”

Een voorstelling van een ijzermolecule.
“Is dat dan niet het symbool van België?”

Euh, neen.
“Waarom staat het dan afgebeeld op de eurobiljetten?”

Het staat op sommige euromunten. Omdat het een bekend monument is. Zoals er zoveel zijn.
“Waarom heeft onze video zo’n ophef veroorzaakt? Waarom hebben we zoveel dreigementen ontvangen in verband met het Atomium? Waarom zijn de mensen zo kwaad als het toch maar een stuk metaal is? Dan moet het wel een afgod zijn waarvoor mensen affectie en liefde tonen.”

Mensen zouden ook kwaad zijn als u het Viaduct van Vilvoorde zou bestempelen als een afgod die neergehaald moet worden.
“Ik denk het niet. (glimlacht) Mensen zouden waarschijnlijk blij zijn als het Viaduct van Vilvoorde wordt neergehaald.”

Bent u altijd al even sterk gelovig geweest?
“Neen. Ik ben een bekeerling. Negen jaar geleden ben ik bekeerd tot de islam. Ik ben geboren en getogen in dit land. Ik ben opgegroeid tussen jullie. Ik kom dus niet van Mars. Erger nog: ik ben naar een katholieke school gegaan! (grijnst) Het heeft niet veel uitgehaald.”

Op uw twintigste bent u bekeerd?
“Ongeveer. Ik ben goed bezig: nog maar 29 en de meest gehate man van Vlaanderen. (lacht)”

Hoe kwam dat zo plots?
“Allah leidt wie hij wil, zoals hij ook laat afdwalen wie hij wil. Maar het is niet dat ik een homo was en plots moslim werd. Ik ben opgegroeid met de islamitische tradities. Mijn ouders belichamen de traditionele islam van Marokko of de Maghreblanden. Zij knikken braaf van ja. Dat doen wij niet.”

Jullie zijn modern?
“Modern zou ik niet meteen zeggen. Onze ouders stammen uit de tijd van de kolonisatie. De islamitische landen waren gekoloniseerd door de Europese grootmachten. Die mensen zijn opgegroeid in een sfeer van dictatuur. Wat verwacht je dan dat er uitkomt?”

Schapen.
“Inderdaad. Traditionele ja-knikkers. Wij daarentegen zijn opgegroeid in een milieu van rebellerende gedachten. (grijnst) Freedom of speech!”

Dus jullie zijn wat jullie zijn dankzij de democratie?
“Neen, dankzij Allah. Hij heeft de realiteit zo in elkaar gestoken dat hij zijn dienaren heeft gekozen in het hartje van Europa. Had iemand zich veertig jaar geleden kunnen inbeelden dat de oproep tot sharia vanuit België zou vertrekken? Ik ben er zeker van dat Allah heel grootse plannen heeft met de moslims van Europa.”

Moslims zijn nu nog een kleine minderheid in België en Europa. Hoe gaan jullie de boel overnemen?
“Tegen 2030 is zeker meer dan de helft van België moslim, zo heb ik gelezen in een Amerikaans onderzoek. (Volgens het Pew Research Center zal 10 procent van de Belgen tegen dan moslim zijn, TVDM) Wij proberen dat te versnellen. Als elke moslim vier vrouwen heeft en elke vrouw vijf kinderen baart, dan zijn dat er twintig in totaal. Dan komen we er heel snel, aangezien de autochtonen met moeite één kind voortbrengen. Maak de berekening zelf maar. Het zal heel snel gaan.”
“Eén op de vijf kinderen die in Antwerpen geboren wordt, is een moslim. Op bepaalde scholen zitten praktisch geen autochtonen meer. Het ziet er echt niet goed uit voor Filip Dewinter en Geert Wilders. Daarom zeg ik ook: aanpassen of opkrassen. Leg er u gewoon bij neer. De islam komt, zal domineren en zal blijven domineren. Ik zou me maar al beginnen voor te bereiden.

Opkrassen? Waarheen? Antartica?
“Laten we ons even voorstellen dat alle extreem rechtse en islamofobe mensen vertrekken naar Antartica en daar een staat van ongelovigen oprichten. Ook daar kunnen mensen zich bekeren en moslim worden. Plots zullen we daar staan, oproepend tot de sharia. Waar ze ook gaan, de hele wereld zal gedomineerd worden door de islam en de sharia. Ga naar de maan, en wij zullen er staan. Vlucht naar de bodem van de oceaan, en wij zullen er staan. Er is geen ontsnappen aan. De islam zal overal zijn.”

Daar bent u volledig zeker van?
“Drieduizend procent. Daar twijfel ik geen seconde over.”

Als de islamitische staat in België er ooit komt, wie zal dan de leider zijn? Wordt die verkozen door het volk?
“Onze profeet heeft duidelijke voorwaarden gesteld waaraan een leider moet voldoen. De lijst is lang. Een raad van geleerden zal bestuderen op wie die voorwaarden van toepassing zijn. (glimlacht)”

Is er nu al iemand die in aanmerking komt?
“Die is er, zonder enige twijfel. (kamerbrede grijns)”

'23 Things They Don't Tell You About Capitalism': een aanrader voor wie zonder dogma's over economie wil nadenken.

Ha-Joon Chang schreef vorig jaar het uiterst interessante boek 23 Things They Don’t Tell You About Capitalism, ondertussen ook vertaald als 23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme. In het Nederlands klinkt die titel een pak sulliger klinkt, maar de inhoud blijft zeer de moeite.

“Vergeet even de financiële meltdown, waarvan de gevolgen zich nog tientallen jaren zullen doen voelen. Wat de meeste mensen niet weten, is dat het vrijemarktbeleid al daarvoor in de meeste landen tot lagere groei, toenemende ongelijkheid en groeiende instabiliteit had geleid”, schrijft Chang, om er meteen aan toe te voegen dat zijn boek géén antikapitalistisch manifest is. “Dit boek laat zien dat het kapitalisme beter moet en beter kan worden gemaakt.”

Volgens de auteur zijn er de laatste drie decennia meer en zwaardere economische crises doordat de westerse overheden al te zeer de raad van vrijemarkteconomen hebben opgevolgd. “Het beleidspakket van de vrije markt, vaak aangeduid als het neoliberale beleidspakket, benadrukt lage inflatie, grotere kapitaalmobiliteit en grotere baanonzekerheid (eufemistisch een flexibeler arbeidsmarkt genoemd), in essentie omdat dit beleid vooral is afgestemd op de belangen van de bezitters van financiële activa. Beheersing van de inflatie krijgt de nadruk omdat veel financiële activa een nominaal vast rendement hebben, waardoor inflatie het reële rendement aantast”, analyseert de heterodoxe econoom. “Aan onze obsessie met inflatie moet een eind komen. Inflatie is de boeman geworden die gebruikt is om beleid te rechtvaardigen waarvan vooral de bezitters van financiële activa hebben geprofiteerd, ten koste van stabiliteit op de lange termijn, economische groei en menselijk geluk.”

Chang pleit zelfs onomwonden voor meer protectionisme, tenminste in ontwikkelingslanden:

“Ondanks hun eigen geschiedenis dwingen de rijke landen de ontwikkelingslanden nu hun grenzen open te zetten en hun economieën bloot te stellen aan de volle kracht van de mondiale concurrentie, met behulp van de condities die ze verbinden aan hun bilaterale hulp en aan de leningen van de internationale financiële instellingen waar zij het voor het zeggen hebben (zoals het IMF en de Wereldbank) alsook via de ideologische invloed die zij uitoefenen dankzij hun intellectuele overwicht.”

De auteur drukt erop dat industrie, de productie van goederen, nog altijd de meest robuuste bron van welvaart is. In de dienstensector heeft hij veel minder vertrouwen. “Als je je ontwikkeling van meet af aan vooral op dienstverlening baseert, zal je productiviteitsstijging op de lange termijn veel geringer zijn dan wanneer je je ontwikkeling op industriële productie baseert”, stelt Chang. “Postindustriële fabeltjes zijn erg genoeg voor rijke landen maar uitgesproken gevaarlijk voor ontwikkelingslanden.”

Merkwaardig genoeg breekt de professor ook een lans voor de verzorgingsstaat als belangrijk onderdeel van het kapitalisme. Net zoals faillissementswetten ondernemers een tweede kans geven en hen zo aanzetten om risico’s te nemen, zo zorgt een sociaal vangnet ervoor dat werknemers risico’s durven te nemen in hun loopbaan en meer openstaan voor verandering. Zij krijgen zo immers een tweede kans als een carrière move verkeerd uitdraait. “Wanneer ze weten dat ze een tweede kans krijgen, kunnen mensen makkelijker een keuze maken voor hun eerste baan en in hun latere carrière meer openstaan voor veranderingen”, redeneert Chang.

Daarnaast richt de auteur zijn pijlen op de financiële sector, die dringend meer regelgeving nodig heeft:

“Er zijn vele verhalen over de financiële crisis van 2008 die laten zien dat personen die geacht werden het slimst te zijn, niet werkelijk begrepen waar ze mee bezig waren. Er werden zoveel ingewikkelde financiële producten ontwikkeld dat zelfs de financiële experts zelf ze niet meer helemaal konden begrijpen, tenzij ze zich erin specialiseerden, en soms zelfs toen niet. De hoogste beslissers van de financiële instellingen begrepen zeker niet veel van wat hun bedrijven aan het doen waren. Evenmin konden de regulerende instanties er precies achter komen wat er gaande was.”

Ha-Joon Chang wijst op de pijnpunten van het vrijemarktkapitalisme, zonder dat hij het kapitalisme in zijn geheel op de mestvaalt gooit.

“Financiële instrumenten moeten uitgebannen worden, tenzij we volledig begrijpen hoe ze werken en wat het effect op de rest van de financiële wereld en bovendien op de economie is”, oppert Ha-Joon Chang. “Dit betekent dat veel van de financiële derivaten waarvan is aangetoond dat de werking en de effecten zelfs het begrip van de veronderstelde experts te boven gaan, verboden worden.”

“Winststreven is nog altijd de sterkste en meest effectieve drijfveer van onze economie en die moeten we ten volle uitbuiten. Maar we moeten bedenken dat deze z’n gang laten gaan, zonder enige beteugeling, niet de manier is om er het meeste uit te halen, zoals we de afgelopen drie decennia door schade en schande hebben geleerd”, besluit de auteur.

Op de laatste pagina’s van het boek benadrukt Chang nog eens dat er verschillende manieren zijn om het kapitalisme te organiseren. “Het vrijemarktkapitalisme is daar maar één van, en niet zo’n goede ook. De afgelopen drie decennia hebben laten zien dat het, in tegenstelling tot wat de voorstanders ervan beweren, de economie afremt, de ongelijkheid en onveiligheid vergroot en tot frequentere (en soms zware) financiële crises leidt”, merkt hij op.

Met lof moet je voorzichtig zijn, omdat lovende woorden al te rap opzwellen tot lege ballonnen. Maar zonder zeveren: 23 Things They Don’t Tell You About Capitalism is een verhelderend boek dat precies en zonder dogma’s inzicht verschaft in de werking van markten. Het zet je aan het denken over het kapitalisme zonder dat je je tot het kamp moet bekennen dat ondertussen alle contact met de werkelijkheid verloren heeft en zich maar druk blijft maken over wie nu eigenlijk de productiemiddelen in handen heeft. Dankzij Ha-Joon Chang kun je ver houden van dergelijke bespottelijke vraagstukken terwijl hij wel voldoende munitie geeft om aan te tonen dat de huidige versie van het kapitalisme dringend aan een update toe is.

Hieronder de lange versie van het interview dat vandaag in De Morgen is verschenen:

‘Kapitalisme komt voor in vele soorten en maten, wat impliceert dat het sterk kan worden aangepast’, zegt de Zuid-Koreaanse econoom Ha-Joon Chang, professor aan de Universiteit van Cambridge. Enkele van die noodzakelijke aanpassingen zijn meer regulering, meer inflatie en meer protectionisme.

Interview met Ha-Joon Chang.

“Vrijemarkteconomen hebben opzettelijk de gerechtvaardigde angst voor hyperinflatie uitgebuit om een excessief anti-inflatiebeleid door te drukken dat meer kwaad dan goed doet”, schrijft Ha-Joon Chang (48) in zijn internationale bestseller 23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme (2010). “Aan onze obsessie met inflatie moet een eind komen. Inflatie is de boeman geworden die gebruikt is om beleid te rechtvaardigen waarvan vooral de bezitters van financiële activa hebben geprofiteerd, ten koste van stabiliteit op de lange termijn, economische groei en menselijk geluk.”

Daar kun je gerust een rechtstreekse kritiek op de Europese Centrale Bank in lezen. Jean-Claude Trichet, van 2003 tot vorige maand voorzitter van de ECB, stond bekend als inflatiehavik. De Europese kortetermijnrente verlagen stond averechts op het langetermijndoel van de Franse centrale bankier: de inflatie onder controle houden. Maar grote verrassing: op 1 november, de dag van zijn aantreden als ECB-voorzitter, verlaagde Mario Draghi de rente naar 1,25 procent. Ondernemer Bart Deconinck reageerde meteen op Twitter: “Bold move of Super Mario. But the only appropriate level is 0 %. Europe needs inflation as badly as a man lost in the desert needs water.”

Hebben we inderdaad méér inflatie nodig?
Ha-Joon Chang: “In de huidige omstandigheden is het moeilijk om je voor te stellen hoe Europa de schuldenput kan dempen en tegelijk de privésector weer aan het investeren kan krijgen zonder dat er sprake is van inflatie, die de echte waarde van de schulden doet dalen.”

Is Griekenland met al zijn schulden dan een slachtoffer van het anti-inflatiebleid van de ECB?
“Ik vrees het.”

Er wordt al eens beweerd dat de oplopende begrotingstekorten hebben geleid tot de Europese schuldencrisis. Klopt dat?
“De eurocrisis is niet veroorzaakt door kwistige regeringen, maar is het resultaat van een financiële crisis in de private sector. Als we het hebben over de eurozone in haar geheel, dan ligt het begrotingstekort slechts op 6 procent van het bruto binnenlands product, veel minder dan in de VS of het Verenigd Koninkrijk, die aan 12 tot 13 procent zitten. Ja, Griekenland had een onrustwekkend groot tekort, dat gedeeltelijk verborgen werd door de financiële goochelkunsten van Goldman Sachs, maar in de andere landen was dat niet het geval. Spanje en Ierland boekten voor de crisis zelfs begrotingsoverschotten, terwijl de tekorten in Portugal en Italië niet zo zwaar waren.
“Aan de basis van de huidige crisis in Europa liggen de enorme schulden die de private sector opgestapeld heeft tijdens de vette jaren vóór de crash van 2008. De problemen met de Europese begrotingstekorten zijn ontstaan doordat de privésector zijn schulden is beginnen af te betalen en minder geld ging uitgeven. De overheid moest het gat dichten, ofwel door zelf meer te spenderen of door lagere belastinginkomsten te aanvaarden.”

Konden banken weten dat de Griekse overheid haar begroting had vervalst?
“Als ze goed genoeg hadden gekeken, hadden ze het bedrog waarschijnlijk wel gevonden, ondanks de ingrepen van Goldman Sachs. Maar allicht wílden ze het niet weten – why spoil the party?”

Griekenland wordt nu tot een derdewereldland herschapen om de banken te redden, las ik her en der.
“Ja, dat is exact wat er gebeurt. Dat de Griekse regering onlangs werd vervangen – op vraag van de schuldeisers en zonder verkiezingen –toont dat zeer duidelijk aan. Tot voor kort heeft men er alles aan gedaan opdat de kredietverleners hun geld terugkregen, terwijl de Griekse bevolking opdraaide voor de besparingen. Uiteindelijk hebben ook de banken een gedeeltelijke schuldkwijtschelding moeten aanvaarden. Dat was op den duur onvermijdelijk omdat de opgelegde besparingen ervoor hadden gezorgd dat de Griekse economie in een recessie belandde, er daardoor minder belastinginkomsten waren en de Griekse schuld dus niet echt kleiner werd.
“Net als vele Afrikaanse landen heeft Griekenland zich moeten blootstellen aan de volle kracht van buitenlandse competitie zonder dat de eigen producenten daar klaar voor waren. De Grieken zitten echter in een betere situatie omdat hun economie niet zo hopeloos achterop hinkt als die van de Afrikaanse landen. Ook is er voor de Grieken geen barrière om te emigreren naar andere Europese landen. Afrikanen hebben die optie niet.”

Was het te vroeg voor Griekenland om lid te worden van de eurozone?
“Griekenland had beter niet meegedaan met de euro. Ideaal was geweest dat het land pas zou toetreden tot de eurozone als zijn economie zich op een gelijkaardig niveau bevond als die van de andere lidstaten. Het grote probleem van Griekenland is dat het geen elite lijkt te hebben die de industriële ontwikkeling in gang wil zitten, wat een lang en moeizaam proces is. Maar zelfs al ontbreekt een langetermijnstrategie, dan nog had de Griekse regering zonder de euro de optie om de drachme te devalueren om de economie competitiever te maken.

Moet Griekenland de eurozone verlaten zodat het zijn industriële sector beter kan beschermen?
“Het zou zeer kostelijk zijn voor Griekenland om de Europese muntunie nu te verlaten, maar er kan een moment komen waarop dat de beste optie is, ja. Een niet zo geweldig lot zonder de euro zal misschien te verkiezen zijn boven een ellendige situatie binnen de eurozone.”

Via werkloosheidsuitkeringen geeft de welvaartsstaat werknemers een tweede kans als ze hun job verliezen. Ondernemers krijgen een tweede kans na een faillissement. Is er ook een systeem nodig om hele landen een tweede kans te gunnen?
“Jazeker, we hebben zeer dringend wetten nodig die failliete landen een tweede kans geven. Dat voorstel doet al decennia de ronde, maar is nooit serieus genomen omdat het tegen de belangen van machtige landen ingaat.
“It takes to two tango, zeggen ze in Argentinië. Als je een onvoorzichtige lener hebt, moet er ook een onvoorzichtige instelling zijn die het geld uitleent. Dat betekent dat ze allebei de lasten zouden moeten dragen als het foutloopt. Dat is de redenering wanneer bedrijven failliet gaan. Waarom zou dat anders moeten zijn voor landen?”

Overal in Europa protesteren er nu indignados tegen het kapitalisme, terwijl u stelt dat het nog altijd het beste systeem is dat de mens heeft uitgevonden. Verwarren de betogers vrijemarktkapitalisme met alle andere vormen van kapitalisme?
“Ja. Dat is wijdverspreide, maar ongelukkige verwarring. Het stelt de verdedigers van de vrijemarktideologie in staat stelt om hun critici af te schilderen als mensen die terugwillen naar het gefaalde experiment van de communistische planeconomie. Of om ze voor te stellen als hopeloze romantici die denken dat de wereld kan draaien als iedereen weer in kleine gemeenschappen gaat leven.”

We moeten het kapitalisme veranderen in plaats van het te vervangen?
“Ja. Kapitalisme komt voor in vele soorten en maten, wat impliceert dat het sterk kan worden aangepast. Vaak kun je experimenten met alternatieven in het kapitalisme incorporeren – coöperatieven en shareware op het internet zijn daar twee opvallende voorbeelden van. ”

De meeste Europese landen zijn welvaartsstaten. Maar de Europese Unie zelf wordt te neoliberaal genoemd, een bedreiging voor de sociale zekerheid van de lidstaten. Moet de verzorgingsstaat dan op Europees niveau georganiseerd worden?
“Uiteindelijk zou dat toch het doel moeten zijn als je gelooft in volledige Europese integratie. Ik betwijfel echter of daar een politieke basis voor is. Honderdvijftig jaar na de Italiaanse hereniging zijn er heel wat Italianen die vinden dat het noorden zich moet afscheiden van het zuiden…”

‘Financiële instrumenten moeten uitgebannen worden, tenzij we volledig begrijpen hoe ze werken en wat het effect op de rest van de financiële wereld en bovendien op de economie is’, schrijft u in uw boek. Is er nood aan pan-Europese regels voor de financiële instellingen?
“Pan-Europese of zelfs wereldwijde regels zouden het meest effectief zijn. De tegenstanders van financiële regulering kunnen die redenering echter als excuus gebruiken om te verhinderen dat individuele landen regels invoeren. Als een land unilateraal regels oplegt voor bepaalde financiële activiteiten, zouden bedrijven verkassen naar landen zonder regelgeving. Daar is maar één antwoord op: landen die zulke sociaal onproductieve of zelfs destructieve activiteiten willen, mogen ze hebben!”

Europese regeringen pompen miljoenen euro’s in de bankensector en moeten zelfs banken nationaliseren, zoals Dexia in België. Belastingbetalers klagen dat hun geld wordt gebruikt om de aanstokers van de crisis te redden. Maar hebben regeringen dan een andere optie?
“Een bail-out is vaak het minste van twee kwaden. De regeringen stellen echter te weinig serieuze voorwaarden als ze met geld over de brug komen, zoals bijvoorbeeld meer geld lenen aan kleine en middelgrote ondernemingen, buitensporige lonen en bonussen voor managers aftoppen en meer belastingen betalen. Als de overheden ervoor zouden zorgen dat financiële instellingen meer in het belang van belastingbetalers handelden, zou er een pak minder onvrede zijn.”

Gelooft u nog in de euro?
“Ik heb nooit geloofd in de euro zoals hij nu bestaat. Een muntunie die alle landen omvat van Estland tot Duitsland is simpelweg een slecht idee.”

Waarom? Beschermt de euro de Europese burgers niet voor een stuk tegen de ergste effecten van de crisis? Of verspreidt de eenheidsmunt de rampzalige effecten juist over een groter gebied?
“Grote schepen zijn veiliger dan kleine, maar als ze kapseizen, vallen er veel meer slachtoffers. Dat zagen we al bij de Titanic. Met de euro is het net hetzelfde.”

Een vastgebonden dame krijgt stevig van de zweep. Dat zal haar leren.

Of er restricties zijn voor het nemen van foto’s, wil fotograaf Bas weten. Het meisje achter de kassa kijkt verbaasd op. “Neen, je mag hier alles fotograferen. Zolang jullie maar de waarheid schrijven.” Nou, dat belooft.

De koude betonvloer van de expohal is voor de gelegenheid bedekt met rood tapijt. Begeleid door het gedreun van AC/DC speelt een blonde dame haar kleren uit op het groot podium. Hier is geen uitgemergeld fotomodel aan het werk, maar een wulpse danseres met rondingen waar nodig. Op de eerste rijen schieten hijgerige amateurfotografen hun geheugenkaartje vol. Enkele fans fluiten op hun vingers als de danseres haar bikinibroekje uitwringt. Wat verder staan koppels hand in hand toe te kijken.

Die koppels lijken het grootste deel van het publiek uit te maken. Het zijn veelal normale Vlamingen uit de hardwerkende middenklasse die de vele seksspeeltjes komen keuren. Voor elke lichaamsopening is er wel iets. Een man van eind de vijftig wijst een uit de kluiten gewassen vibrator aan, zijn vrouw haalt haar neus op: dat ding komt bij mij niet binnen. Aan één standje hangt een reclame voor een Stimulator for men. Het strak vormgegeven buisvormige apparaat is zodanig gefotoshopt dat het lijkt als je er recht het nirvana mee tegemoet vlamt. ‘Made in Germany’, benadrukt de advertentie in grote letters. Vorsprung durch Technik: met dit toestel wordt u niet bij uw pietje genomen.

Wanneer Bas zijn camera richt op enkele lederen setjes uit het milieu van de BDSM – de overkoepelende term voor sadomasochisme en bondagepraktijken – komt de Nederlandse verkoopster argwanend vragen wat hij van plan is. Hanny van Diek (49) vreest dat we concurrenten zijn die haar ontwerpen komen stelen, maar als ze hoort dat we van de krant zijn, geeft ze graag uitleg over de pumpgag en de firecups, glazen bokaaltjes die zich vastzuigen aan je huid.

Twee jaar geleden hebben zij en haar man Sem (53) hun webwinkel TufLuf opgericht. Ze schuimen ook erotiekbeurzen af in België en Duitsland. “Wij zijn al 25 jaar bezig met BDSM”, zegt Hanny. “De zwepen die je hier ziet hangen, hebben we zelf allemaal uitgetest.”

Ze merkt dat de vraag naar BDSM-speeltjes de laatste tijd groter wordt. “Het is crisis en dan gaan mensen op zoek naar manieren om hun seksleven te verbeteren. Seks doet mensen hun problemen even vergeten. Het werkt stimulerend om iedere nieuwe dag weer aan te kunnen. In die zin is de economische crisis goed voor ons”, geeft Hanny lachend toe. “BDSM heeft ons leven verrijkt. Het is onze levensstijl. We doen het elke dag.”

Een striptease lukt het best zonder kleren. (Foto Bas Bogaerts)

Even verderop kan het publiek zien hoe zo’n BDSM-sessie in zijn werk gaat. Terwijl ‘Orinoco Flow’ van Enya – we verzinnen het niet – uit de luidsprekers glijdt, bindt een kale sm-meester een vrouw vast in een reeks ingewikkelde knopen. Haar hoofd verdwijnt onder groene, luchtdoorlatende tape. Een elektrische motor zoemt en een touw trekt de armen van de vrouw omhoog. De beul haalt een zweep te voorschijn, streelt die even zacht over de billen van zijn slavin en laat ze dan genadeloos klappen. Het publiek schrikt op. ‘Aaah!’, klinkt het her en der terwijl de cellulitis van de dame natrilt. Haar billen gaan alras aan het blozen, terwijl newagemuziek onze trommelvliezen martelt.

Twee jongemannen staan bedenkelijk toe te kijken. “Neen, dit is echt niets voor mij”, schudt Wesley (23) het hoofd. “Ik begrijp niet dat mensen dat doen.” Pieter (21) heeft er wel begrip voor. “Het is niet mijn ding, maar iedereen zijn goesting.”

Kimberley (20), de vriendin van Pieter, trekt een beetje een vreemd gezicht. “Eigenlijk schrikt die BDSM mij niet af”, bekent ze. Een zweep in de slaapkamer zou ze niet eens zo abnormaal vinden. Pieter maakt meteen duidelijk dat hij niet van plan is slaaf te spelen.

Wesley en Pieter zijn er niet in geslaagd om hun vrouwen mee te sleuren: het is op het initiatief van Kimberley en Yasmine (20) zelf dat de twee paartjes rondlopen op Sex Deluxe. “Ik had erger verwacht. Meer bondage”, zegt Yasmine. “Het is uiteindelijk niet zo marginaal.” Pieter knikt. “Eigenlijk is het hier zoals op de Boekenbeurs, maar dan met andere producten”, grijnst de jongeman. “Tegenwoordig is het geen taboe meer.” Hij houdt een zakje omhoog. “Kijk, een collega heeft me zelfs gevraagd om een verwenpakket mee te brengen. Een cadeautje voor zijn vrouw.”

Omer toont de vibrators die hij kocht voor zijn vriendin. (Foto Bas Bogaerts)

Vlak bij het schuimbad schrijdt Omer Verwilligen (69) glimlachend rond. Hij ziet er tevreden uit. “O, maar dat ben ik niet. Het valt me hier tegen. Het is te braaf. Ik ga al vele jaren naar zulke beurzen, maar er is veel veranderd. Er zijn geen echte attracties meer”, legt hij uit. Toch heeft ook hij niet kunnen weerstaan aan de drang om het een en ander te kopen. “Ach, een paar dildo’s voor de vriendin. Dat hebben ze graag – als er maar iets in hun gat zit. Maar veel geld geef ik daar niet aan uit, het zijn goedkope speeltjes”, zegt Omer terwijl hij de plastieken kunstpenissen toont.

Enkele meters verder kunnen Kirsten Van Linden (23) en Matthias Van Hijfte (23) hun lach nauwelijks bedwingen. De twee zijn hier niet om zoveel mogelijk blote billen en borsten te spotten, ze komen vooral de die-hardfans gadeslaan. “Het is boeiend om te zien hoe die mannen hierin opgaan”, zegt Kirsten met een uitgestreken gezicht. “Je kunt niet altijd met je maten naar de Overpoortstraat, hé. Ik had het hier wel groter verwacht.”

Ook op de seksbeurs: een erotische tandem die het best bereden wordt met ontblote borsten en een vastgesnoerd lichaam. (Foto Bas Bogaerts)

“Ik heb eerlijk gezegd nog geen enkele aantrekkelijke vrouw gezien. Ik vind mijn eigen vriendin nog altijd veel mooier dan de vrouwen die hier rondlopen”, zegt Matthias.

Aan een stand die elektronische massagetoestelletjes verkoopt, geven twee topless dames een demonstratie. Ze proberen gelukzalig te glimlachen terwijl een of ander vreemd apparaat over hun huid glijdt. Eenzame mannen met forse camera’s schieten erop los. Als er zich een fotograaf te dicht bij de vrouwen waagt, krijgt hij een forse reprimande. Het duurt twee volle minuten voor de babes hun gelaat weer in een extatische plooi krijgen.

Ondertussen lijkt het niemand te storen dat de hele zaal naar hamburger ruikt. Vlak bij het sm-podium staat een fastfoodkraam lustig zijn vettige walm te verspreiden. Terwijl ze op een hotdog kauwen kijkt een paartje toe hoe een slavin andermaal van de zweep krijgt. Ongetwijfeld een verrijkend moment in hun leven. Maar als de waarheid dan toch verteld moet worden: veel erotiek straalt het allemaal niet uit.

Auteur Marc Vermeulen bedacht een interessante formule, maar mag hogere eisen stellen van zijn handlangers.

De formule die Marc Vermeulen bedacht voor Onder de deur, prikkelt de nieuwsgierigheid. Telkens nam de auteur iemand uit zijn dichte of verre kennissenkring mee naar een abdij ergens in België. Een weekend lang namen ze deel aan het kloosterleven, weg van de profane buitenwereld. Vermeulen vraagt zich af wat er gebeurt als twee mensen twee dagen lang elk een abdijkamer betrekken en enkel het volgende doen:

1. Niets. Althans niets werkgerelateerds of productiefs. Toegelaten zouden zijn: een boek lezen, slapen, staren door het raam, nadenken, wachten, één of andere contemplatieve bezigheid uitvoeren.

2. Het ritme van de abdijbewoners overnemen. De paters, broeders, zusters als een schaduw volgen en doen wat zij doen.

3. Een blad vullen met tekst en in een bruine envelop onder de deur van de abdijpartner schuiven. Deze vult aan of spreekt tegen, of schrijft over iets helemaal anders. En schuift zijn tekst in de envelop terug onder de deur van de afzender.

Dat is meteen het eerste van de vele lijstjes die de auteur opneemt in zijn boek. Een ander lijstje somt de voorwaarden op waaraan de ‘abdijpartners’ moeten voldoen. De belangrijkste: man zijn, twee dagen stilte kunnen verdragen, een schrijfneiging hebben en aan introspectie kunnen doen.

‘Ik ben buitenmate verrast door de capaciteit van deze mensen om gedachten op papier te zetten. Handgeschreven! Het ambachtelijke! Terug naar ons ‘Dag liefste dagboek van mij’. En dat in een tijd waarin twitter-beperktheid en ‘mss ok nogdees:lol man oegoediedadeje’ ons taalgebruik infiltreren!’, schrijft Vermeulen enthousiast in het postscriptum achteraan in zijn boek. ‘Ikzelf kan me wentelen in jolige zinnen en zoeken naar een woord dat op de juiste plaats staat. Ik wist niet dat anderen zo gemakkelijk pagina’s, vele pagina’s kunnen vullen met hun gedachten. Dat had te maken met enerzijds hun eigen schrijfcapaciteiten en anderzijds met ons typische heen-en-weer-schrijfsysteem.

Toch ontstaat al na enkele hoofdstukken de indruk dat de auteur de schrijfcapaciteiten van zijn abdijpartners overschat. Hij had ‘een schrijfneiging’ gerust wat scherper mogen definiëren. De deelnemers aan het project zijn stuk voor stuk amateurs als het op schrijven aankomt en dat merk je. De enige uitzondering op die regel is theaterman Geert Vermeulen, die meteen ook de beste stukjes weet te plegen. De auteur zelf is evenmin professioneel in de weer met pen en papier. Marc Vermeulen is werkzaam als coach voor leidinggevenden, maar blijft als licentiaat Germaanse talen een grote liefde koesteren voor het geschreven woord. Zijn professionele bezigheden komen wel voortdurend om de hoek loeren – onder meer via de talloze lijstjes.

Vooral de pseudoliteraire bedenkingen van Jos Borremans slagen erin de lezer te enerveren. Op het eerste gezicht lijken sommige passages aardig in elkaar geknutseld, maar bovenal zijn ze uiterst gekunsteld:

Ramen en muren. Scheiding of verbinding? Geluid en licht doorbreken en breken door. Wanneer je binnen zit tussen de monniken dan zit je aan de ene kant, en toch herken je de andere: allen dezelfde jij, maar zo verschillend met hun eigenaardigheden. Wie komt gemakkelijkst het laatst naar de kapel? Wie zingt het valst? Wie is het snelst gestoord?

Nu hoeven de abdijgangers geen literaire meesters te zijn om af en toe een rake observatie neer te pennen. Zo beschrijft ene Luc de vervreemding als hij zich aan het gebed waagt: ‘Luidop bidden en aan niets anders denken; het is een vreemde ervaring. Je moet er wat naïef voor zijn. En dan moet je er durven voor gaan. Er in tuimelen. Vooroordelen loslaten.’

Als je ervan uitgaat dat het hier gaat over meer dan een weesgegroetje opdreunen, versta je de vervreemding. Inderdaad: wie nu nog durft toe te geven dat hij bidt, is een oubollige christenmens of een moslim. De moderne West-Europese burger houdt zich daar toch niet meer mee bezig?

Ook Vermeulen is geen specialist in de rechtstreekse dialoog met het Opperwezen:

Bidden is niet aan mij besteed. Behalve wanneer ik me bevind in een hoge noodcrisissituatie en ik me tot iemand richt die daarboven is (waarom zeggen we altijd dat het daarboven te doen is?). Ik chanteer het bevoegde opperwezen ermee dat als ik geholpen word, ik iets terug zal doen. Mijn leven bekeren of de wandaad in kwestie niet meer overwegen te doen.

De auteur staat dubbelzinnig tegenover het stille, religieuze leven in de abdij. Bij zijn eerste bezoek gaat hij gebukt onder een druk, net door het wegvallen van de dagdagelijkse druk van zijn professionele en familiale bestaan. Hij is ongelovig, maar heeft begrip voor de broeders en zusters die voor het kloosterleven gekozen hebben:

Wie God is? Ik denk niet dat ik erin geloof. Ik geloof wel in mensen die in een God geloven en daar zoals de paters hier ferm veel onbevangen, zuivere energie insteken. Full-time activiteit.

Abdijpartner André Van Weddingen kan zich minder gemakkelijk verzoenen met een bestaan gewijd aan God, zo merkt de auteur:

‘Ik kan die stilte niet goed verdragen’, zal hij me zeggen en ik zag zijn hunkering naar buiten. ‘Haal me hieruit, want dit is mijn wereld niet. Ik snap echt niet wat de toegevoegde waarde van deze dames voor onze maatschappij is.’ Dat was een moeilijke situatie en eigenlijk stond ik op het punt om het experiment af te blazen.

‘Ik zou willen begrijpen, waarom ze voor dit leven hebben gekozen. Wat ging er vooraf aan de keuze, wat heeft hen overtuigd? Wat is dat eigenlijk, een roeping? Wat missen ze?’, vraagt André zich af. ‘Het Jambers-syndroom in mij komt weer naar boven. Hoop toch de kans te krijgen de antwoorden te vinden.’

Acteur en scenarist Geert Vermeulen heeft eveneens kritische bedenkingen bij het vrome bestaan van de paterkes en de nonnekes. Dat heeft veel te maken met de stortvloed aan onheilstijdingen over de katholieke kerk die de jongste jaren vlot de krantenpagina’s haalden. Zoals auteur Marc Vermeulen zelf opmerkt:

De timing van het ‘Onder de deur’-experiment kon niet slechter zijn. We begonnen met een driedaags bezoek aan de Abdij van Westmalle, in augustus 2010 en stopten eind maart 2011 in de abdij van Chimay. Wat voor en tijdens dit experiment allemaal binnen de kerk gebeurde, was ongelooflijk.

Met enige schroom moet abdijpartner Geert erkennen dat hij de harde actualiteit niet los kan koppelen van het schijnbaar vredige samenleven in de abdij:

Hoor die klokken maar luiden! Voor de Vespers ditmaal, bij deze besluit ik dat ik niet meega naar de Vespers. Om weer tussen de oude knarren te zitten waarvan je je onwillekeurig afvraagt: wat hebben zij met hun seksualiteit gedaan? Met excuses voor de gastvrijheid die ik hier op stoute wijze schandaliseer door de gastheren en hun geloof te beschimpen.

Maar ook zonder het kindermisbruik waarover sinds het uitbarsten van de affaire-Vangheluwe zoveel te doen is, plaatst Geert Vermeulen kritische vraagtekens bij het afgezonderde bestaan van de kloosterlingen:

Verdoving, daar doet het mij aan denken. Steeds opnieuw dezelfde teksten, dezelfde rituelen, monotoon uitgesproken en uitgevoerd, zwevend boven de dieptes van hun zijn. Verdoving wordt gebruikt om pijn te neutraliseren bij een operatie. Ik herinner mij het ontwaken na een meniscusoperatie: een heerlijk zwevende toestand tussen zijn en niet-zijn, weg van de wereld en toch al terug een beetje deel ervan uitmakend. Is dat de permanente staat van genade waarin paters verkeren?

Gelukkig spaart de scenarist ook zichzelf niet. ‘Ik word stilaan suf van mijn eigen halfslachtig gezwets. Alsof zo’n ‘retraite’ ook tot bezinning ‘moet’ leiden. Kwart over tien inmiddels; tijd om de nacht te omhelzen’, schrijft hij met gezonde zelfspot.

Marc Vermeulen schuwt de zelfspot evenmin – zo wordt hij er zich van bewust dat hij te veel lijstjes samenstelt, waardoor hij er de lezer in de tweede helft van het boek minder mee lastigvalt. Toch duikt het meest ergerlijke lijstje helemaal achteraan op: een overzicht van het soort mensen voor wie een abdij een geschikte plaats is om een weekend door te brengen. Gedurende drie pagina’s passeren zeventien groepen de revue. Dan gaat een mens al eens ongegêneerd geeuwen.

In andere lijstjes probeert de auteur samen te vatten hoe hij de rooms-katholieke kerk wil hervormen. Nadrukkelijk komt dan Vermeulens achtergrond in human resources op de voorgrond:

1. Per direct zijn het huwelijk, samenwonen en intergeslachtelijk verkeer een vrije optie.
2. Gezagsdragers moeten voor hun 60 op een belangrijke post zitten.
3. Er wordt voortaan in priesteropleidingen veel aandacht besteed aan palliatieve vaardigheden, omgaan met gevangenen, rouwprocessen en veranderingsprocessen. Bijbelexegese en oudtestamentaire teksten kunnen uitleggen worden keuzevak.
4. Introductie van religieuze binnenhuisdecoratietechnieken.
5. Het vak ‘preken’ wordt een hoofdvak, met camera-opnames enz…

Zonder enige twijfel waren dat waardevolle aanbevelingen als de kerk een multinational was die zo performant mogelijk zijn producten aan de man moest brengen, maar tot nader order is de paus geen chief executive officer (krijg de paus eigenlijk een bonus per bekeerling?) en is de kerk geen bedrijf, maar een instituut dat een ontastbaar product probeert te distribueren: het geloof in Jezus Christus, de Verlosser.

Veel sterker is Vermeulen als hij zijn diepste zielenroerselen blootlegt. Zo is hij ongemeen hard over de band met zijn vader:

Je bent nu ouder dan de oudste pater hier, en met sommigen, neen allemaal, heb ik leukere gesprekken gehad op tien minuten dan met jou op gans mijn leven. Ik herinner me geen gesprek, geen aanmoediging, geen emotie, geen commentaar op mijn rapport. Ik wacht op je doodsprentje.

Misschien komt de scherpste observatie wel van Vermeulens volwassen zoon David:

In het beste geval zijn we volgens mij bezig geweest met onszelf, met een innerlijke zoektocht, door middel van de dialoog, in het slechtste geval met het eenvoudig aanwezig zijn en opdoen van indrukken. Hoe dan ook waardevol, ‘t is maar hoe je ‘t bekijkt.

Ik bekijk het als volgt: indrukken opdoen en innerlijke zoektochten kunnen best aangenaam zijn. Maar als je er ook voor de lezer een aangename ervaring van wilt maken, moet je erop toezien dat het merendeel van de abdijgangers kundig met een pen kan omspringen. Dat is en blijft nu eenmaal monnikenwerk en niet iedereen is daarvoor geroepen.

Onder de deur, Marc Vermeulen, 19,90 euro, Uitgeverij Charlotte.

Moeder, waarom slikken wij? Een prima artikel van Nico Schoofs op voorzet van uw dienaar.

Vandaag staat er een uitstekend artikel van Nico Schoofs in De Tijd: ‘Moeder, waarom slikken wij?’ Het gekke is dat ook mijn naam vermeld wordt bij de credits.

Dat zit zo: vorige week maakte ik al een eerste versie, maar het ontbrak me aan informatie, ervaring en tijd om het meteen bol te werken volgens de maatstaven van het financieel-economische dagblad. Ik schreef een voorzet, Nico gaf er een eigen draai aan en werkte af zoals het hoort.

Als journalist moet je weten wat je kunt en wat je niet kunt. Ik durf te zeggen dat ik een goede reportage kan schrijven. Maar of ik ook een goed artikel kan schrijven over een tamelijk technisch onderwerp als psychofarmaca, daar ben ik (nog) niet zo zeker van. Nico Schoofs kan het in ieder geval wel. Hulde aan hem.

Gelukkig haal ik nog een beetje eer door de titel: die is wel volledig van mij. Moeder, waarom slikken wij? Enkele antwoorden van kinderpsychiaters Emmanuël Nelis en Eric Schoentjes.

Tachtig procent van de Rilatine die in België geslikt wordt, passeert door een Vlaams kinderkeeltje. Waalse minderjarigen wenden zich vooral tot neuroleptica. Maar altijd luidt dezelfde conclusie: kinderen uit een kansarm gezin krijgen de meeste psychofarmaca te slikken. Een enkele keer tot de dood erop volgt.

Jelle De Smaele vierde op 16 oktober 2008 zijn vijfde verjaardag. Nog geen twee weken later, op een sombere eerste november, vond mama Cindy Van Wayenbergh hem levenloos in zijn bedje. Doodsoorzaak: vergiftiging. De avond tevoren had hij een overdosis Dipiperon gekregen, het medicijn dat van hem een braaf ventje moest maken. Want Jelle was een ADHD’er en als ADHD’ers stout zijn, krijgen zij niet alleen het stimulantium Rilatine maar ook een neurolepticum, zoals Dipiperon er één is.

Van Wayenbergh stond terecht voor het Gentse hof van assisen en kreeg deze week levenslang voor de moord op haar zoontje. Gedurende de twee weken voor zijn dood had zij de dosis Dipiperon stelselmatig verhoogd. In de rechtszaal reed de vrouw uit Geraardsbergen zich vast in een resem makkelijk te doorprikken leugens – ze torst een IQ van amper 77 – waarna ze alsnog toegaf dat ze een heel flesje Dipiperon in een beker had gespoten en het haar zoon had laten opdrinken. Zo’n flesje bevat 60 ml van het medicijn, terwijl experts er dinsdag op wezen dat 20 ml al een overdosis betekent, zeker voor een kind. In het bloed van de jongen vond men een concentratie Dipiperon die vijftig maal hoger was dan de toegestane dosis.

‘Dit geneesmiddel wordt enkel gebruikt als het noodzakelijk is. Dipiperon is een relatief zwaar medicijn. De werking bij kinderen is nog niet echt onderzocht’, vertelde gerechtsarts Michel Piette vorige week dinsdag aan assisenvoorzitter Bart Meganck. Het werkzame bestanddeel, pipamperon, beïnvloedt de neurotransmitters in de hersenen. Het medicijn van Janssen Pharmaceutica wordt vooral toegediend aan mensen met een psychose, zoals schizofrenie of een achtervolgingswaan. Het wordt ook voorgeschreven aan ouderen die gewelddadig verdrag vertonen.

‘Dipiperon wordt voornamelijk in België en Nederland gebruikt’, zegt kinderpsychiater Eric Schoentjes (UGent). ‘Gezien het profiel van het medicijn – het heeft minder bijwerkingen en een milder effect dan andere neuroleptica – wordt het ook aan kinderen met gedragsmoeilijkheden voorgeschreven. Er is veel klinische ervaring, ook bij jonge kinderen. Het product heeft zijn nut bewezen en het is niet ongewoon dat artsen Dipiperon voorschrijven. Dat is zeker niet onverantwoord. Maar het is natuurlijk altijd een kwestie van afwegen. Net zoals je geen methadon geeft voor een hoofdpijn.’

Ook kinderpsychiater Emmanuël Nelis van het Brugse AZ Sint-Lucas hoedt er zich voor om Dipiperon een gevaarlijk product te noemen: ‘Een medicijn is veilig wanneer het verschil tussen de therapeutische en de toxische dosis groot is. Zolang Dipiperon binnen bepaalde marges gebruikt wordt, is het veilig.’

‘Dipiperon is in principe niet voor kinderen bedoeld, maar als er voldoende controle is, heeft de arts de therapeutische vrijheid om het medicijn voor te schrijven’, zegt Jan Depoorter van de Algemene Pharmaceutisch Bond (APB). ‘Het middel is enkel op voorschrift te krijgen. Doordat het in druppels toegediend wordt, kun je de dosis perfect aanpassen voor kinderen. De ouders moeten er natuurlijk wel verantwoordelijk mee omspringen.’

De moeder van Jelle De Smaele deed dat niet: sinds het begin van de behandeling in januari 2008 had de vrouw 2,6 keer meer Dipiperon in huis gehaald dan nodig was. Van Wayenbergh beschikte over genoeg Dipiperon om twee flesjes door te verkopen aan haar buurvrouw, voor het geval ook dier kinderen lastig begonnen te doen. Hoe was ze daarin geslaagd? Expert Roy Van Cauwenberghe, inspecteur bij het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG), wees naar dokter Marc De Lombaert, die het Dipiperon had voorgeschreven: ‘Op slechts één van de negen voorschriften van dokter De Lombaert stond de posologie vermeld. Nochtans is dat altijd verplicht.’ De posologie is de dosering die een dokter op maat van de individuele patiënt voorschrijft.

Een probleem bij Dipiperon is dat het bij kinderen off-label wordt voorgeschreven. ‘Dat wil zeggen dat er in de bijsluiter niets staat over het gebruik bij minderjarigen’, legt Emmanuël Nelis uit. ‘In de praktijk gebeurt dat vaak met psychofarmaca. Bij slechts twee neuroleptica staat het gebruik bij kinderen beschreven in de bijsluiter: resperidon en aripiprazol. Tegenwoordig schrijf ik nog maar zelden Dipiperon voor, vroeger gebeurde dat iets meer. In het geval van ADHD is het medicijn maar de zesde of zevende keuze: er moet ook sprake zijn van agressief gedrag.’

Uit de cijfers van het Riziv, het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering, blijkt in ieder geval dat apothekers de laatste twee jaar minder Dipiperon verkochten voor minderjarigen. In 2008 ging het nog over 84.496 doorsneedagdosissen. In 2010 waren dat er maar 81.140 meer. Tegelijk tonen de statistieken wel dat het gebruik bij zeventienjarigen gestegen is: van 8.356 in 2008 naar 11.488 in 2010.

‘Een apotheker weet dat hij voorzichtig moet zijn met geneesmiddelen voor kinderen. Ik ben er bijna 100 procent zeker van dat iedere arts bij het eerste voorschrift zeer goed zal uitleggen hoe het medicijn gebruikt moet worden’, zegt Jan Depoorter van de APB. Daar hamerde dokter De Lombaert ook op in de Gentse assisenzaal: ‘Ik heb de dosering ontelbare keren doorgenomen met de moeder van Jelle: vijftien druppeltjes per dag, geen druppel meer.’ Even later liet hij zich wel ontvallen dat hij dacht dat de flesjes Dipiperon kleiner waren.

‘Het behoort uiteraard tot de plicht van de arts dat hij op elk voorschrift noteert hoe je een product moet gebruiken’, merkt kinderpsychiater Schoentjes op. ‘Maar je moet erop kunnen rekenen dat ouders op een verantwoorde manier omspringen met dergelijke medicijnen. De verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk nog altijd bij hen.’

Stappen ouders niet al te gemakkelijk naar een dokter voor een pilletje of een druppeltje als hun kind te lastig doet volgens hen? ‘Het gebruik van psychofarmaca is schijnbaar eenvoudig. Een opvoedkundige of psychotherapeutische aanpak vergt veel meer inspanningen, zowel van de therapeut, van de patiënt als van de omgeving. Dan lijkt een pilletje slikken gemakkelijk, misschien te gemakkelijk. Daardoor worden er soms te snel psychofarmaca voorgeschreven’, erkent Schoentjes. ‘Ook is psychofarmaca toedienen niet de enige oplossing. Er zijn veel alternatieven om kinderen met psychiatrische problemen te helpen, zoals psychotherapie of opvoedingssteun.’

Tegelijk stipt de Gentse kinderpsychiater aan dat het spijtig is dat kinderen minder gebruik kunnen maken van medicijnen die inwerken op het psychisch welbevinden. ‘Dat is jammer, want psychofarmaca hebben wel degelijk een vooruitgang betekend in de behandeling van mensen met psychiatrische problemen.’

Waarom zijn dergelijke producten minder beschikbaar voor kinderen? ‘Daar zijn verschillenden redenen voor, zowel eerbare als oneerbare. Om te beginnen kun je psychofarmaca pas gaan gebruiken als zo’n product goed onderzocht is. Er zijn heel strenge regels en dat is een goede zaak. Terecht zijn de regels voor het gebruik bij kinderen nog veel strenger. Het zijn tenslotte kwetsbare wezens. Maar net door die strengere regels is de financiële kost voor aanvullend onderzoek hoog. Farmabedrijven zijn geen liefdadigheidsinstellingen. Zij hebben aandeelhouders die een dividend verwachten. Hun finaliteit is winst maken. Dat betekent dat bedrijven minder investeren in onderzoek naar het gebruik van psychofarmaca bij kinderen.’

Daarnaast hebben psychofarmaca geen al te beste naam bij de publieke opinie. Om de haverklap verschijnt er wel ergens een artikel dat het overmatige gebruik van Rilatine aan de kaak stelt. ‘Het is op zich gezond dat de samenleving terughoudend is tegenover het gebruik van psychofarmaca’, vindt Emmanuël Nelis. ‘Het bijsturen van de hersenfuncties van kinderen met medicijnen wekt een zekere weerstand op, terwijl mensen het voorschrijven van geneesmiddelen tegen astma heel normaal vinden. Er is nog een hele weg af te leggen op het vlak van wetenschappelijke betrouwbaarheid. De kennis is vaak zeer beperkt. Persoonlijk denk ik dat er te veel antidepressiva worden geslikt. Vaak hebben zij bij kinderen slechts de efficiëntie van een placebo. Er is onderzoek gebeurd bij minderjarigen, maar voor depressie halen de meeste antidepressiva de bijsluiter niet. We moeten dus voorzichtig zijn.’

‘De media berichten zelden positief over psychofarmaca. Dat mogen ze doen, maar het zaait verwarring bij ouders die een oplossing zoeken voor hun kind’, reageert Schoentjes. ‘Soms wordt er uitgegaan van de veronderstelling dat psychofarmaca sowieso te gevaarlijk zijn voor kinderen. Maar als er aanwijzingen zijn van de werkzaamheid, kun je kinderen de kans toch niet ontnemen om geholpen te worden?’

Aan de cijfers te zien moeten er in Vlaanderen blijkbaar zeer veel kinderen geholpen worden met psychofarmaca. Volgens cijfers van het Riziv slikten in 2007 niet minder dan 18.607 minderjarige Vlamingen Rilatine, een product van de Zwitserse farmareus Novartis. In 2010 waren dat er al 22.595.

Het Riziv berekent ook hoeveel defined daily doses of doorsneedagdosissen er per jaar over de toonbank van de apotheker gaan. (De doorsneedagdosis is de gebruikelijke dagdosis van een geneesmiddel dat aangewend wordt in zijn voornaamste indicatie bij een volwassene.) In België ging het om 3,3 miljoen dagdosissen in 2007 en 4,6 miljoen in 2010. Rilatine vindt vooral in Vlaanderen vlot afnemers: in 2007 ging het om 2,8 miljoen doorsneedagdosissen. Voor 2010 noteerde het Riziv liefst 3,7 miljoen dagdosissen Rilatine. Dat betekent dat in België 80 procent van de dosissen door Vlaamse jongeren wordt geslikt. Voor alle duidelijkheid: het Riziv betaalt het geneesmiddel niet terug voor meerderjarigen.

‘Het gebruik van Rilatine zit inderdaad in stijgende lijn. Tien jaar geleden leek ADHD niet te bestaan, maar het is opvallend dat het zo blijft stijgen. Ik kan moeilijk geloven dat tien procent van de jongeren ADHD’er zou zijn, maar dat is een persoonlijke bedenking’, laat Jan Depoorter weten.

Vooral het verschil tussen het noorden en het zuiden van het land is merkwaardig. ‘Wallonië gebruikt meer neuroleptica dan Vlaanderen, waar er meer ADHD-medicijnen voorgeschreven worden’, weet kinderpsychiater Nelis. ‘De reflex in de Waalse cultuur lijkt eerder te zijn om stress tot rust te brengen. In Vlaanderen schrijft men meer stimulerende middelen voor om de efficiëntie en de concentratie te vergroten. Het verschil is hallucinant.’

De kinderpsychiater uit Brugge wijst erop dat er ook sociale verschillen bestaan in het gebruik van psychofarmaca: ‘Armoede is één van de belangrijkste risicofactoren bij mentale weerbaarheid. Ook bij minderjarigen uit arme gezinnen zien we dat het gebruik van psychofarmaca groter is.’

Hoe komt dat? ‘Onze omgeving is die van een industriële samenleving die het goed stelt. Fysiek zijn we nauwelijks nog kapot te krijgen door ziektes die vroeger wel dodelijk waren. Maar de lat lag vijftig jaar geleden veel lager, terwijl de prestatiedruk nu veel hoger is, ook bij minderjarigen. Zo’n zestig procent kan daar goed mee overweg, maar 20 procent van de kinderen absoluut niet. Zij vallen meer op dan ooit. Daardoor ontstaat een nieuw onderscheid: je mentale functies. In Afrika bestaat dat onderscheid niet. Daar ben je al mee als je nog maar een beetje kunt lezen en schrijven. Hier niet. Bij ons moet je kunnen lezen en schrijven, kunnen rekenen, kunnen multitasken, met de computer kunnen werken en reeds op jonge leeftijd keuzes maken over relaties, seksualiteit en vrijheden’, somt Nelis op. ‘Er zijn echter jongeren die niet intelligent, handig of sociaalvaardig zijn. Iemand met een aandachtsstoornis valt nu veel meer op. Het verschil is duidelijker. Wat doen we met hen?’

Psychofarmaca zijn een klein deel van het antwoord, volgens Nelis. ‘Onderwijs en vrijetijdsbesteding voor jongeren zonder speciale vaardigheden zijn ook erg belangrijk. Als je niet kunt voetballen, geen muziek kunt spelen of niet handig bent, val je overal tussenuit. Verveling is de regel bij onze kwetsbare doelgroep. Zij hangen rond in de stad en de commerciële sector pikt ze op. Daar vallen ze ten prooi aan verslavingen, zoals cannabis of de computer. Dat is een uitdaging voor onze maatschappij.’

‘Er is het laatste decennium een zeer grote toename geweest van het gebruik van Rilatine, neuroleptica en antidepressiva bij jongeren’, stelt ook Eric Schoentjes vast. ‘Dat is een positieve evolutie in die zin dat er nu meer kennis over vergaard wordt. De toename moet wel goed gemonitord worden, maar je mag het kind niet met het badwater wegsmijten. Ook in andere takken van de geneeskunde is er veel minder onderzoek naar het effect van medicijnen op kinderen, die nu eenmaal een andere stofwisseling hebben dan volwassenen. Maar als een kinderarts een geneesmiddel tegen kanker of astma voorschrijft waarvan de werking vooral onderzocht is bij volwassenen, wordt daar veel minder moeilijk over gedaan dan bij psychofarmaca, terwijl de situatie dezelfde is.’

‘Tegen een patiënt met astma zeg je toch ook niet: haal wat rustiger adem. Dat zou mishandeling zijn’, vult Nelis aan. ‘Maar je moet wel altijd afwegen hoeveel gezonde krachten er zijn. Een kind heeft vier leefwerelden: zichzelf, het gezin, de school en zijn vrije tijd. Je moet er je tijd voor nemen om daarnaar te kijken. Daarin verschilt de geestelijke gezondheidszorg fundamenteel van de rest. Inschattingsfouten ontstaan soms wanneer die vier leefwerelden onvoldoende onderzocht worden.’

Het is goed mogelijk dat dokter Marc De Lombaert zo’n inschattingsfout gemaakt heeft. Tijdens de zitting van het hof van assisen kon de man niet overtuigend aantonen dat hij een degelijk klinisch onderzoek naar de toestand van Jelle De Smaele had gevoerd. Wel beklemtoonde hij een zeer drukke praktijk te hebben waar veel OCMW-klanten over de vloer komen. De dokter erkende ook dat hij mogelijk te veel vertrouwd heeft op het verantwoordelijkheidsgevoel van de moeder en de stiefvader van de jongen.

Op de specifieke zaak van Jelle De Smaele wil Eric Schoentjes in geen geval ingaan, beklemtoont de kinderpsychiater. ‘Maar als een pilletje helpt, waarom zou je het dan niet voorschrijven als arts?’ Omdat de ouders misschien een opvoedkundig probleem hebben veeleer dan dat het kind een psychiatrisch probleem heeft? ‘Maar dan heeft het kind sowieso een probleem. Misschien komt er ooit wel een pilletje voor de ouders dat hun capaciteiten verhoogt om hun kinderen op te voeden?’, lacht Schoentjes. ‘Soms wenden ouders zich tot de alternatieve geneeskunde. Maar dergelijke producten moeten helemaal niet voldoen aan de strenge eisen van de klassieke geneeskunde. Er gebeurt veel minder onderzoek naar en niet elk poedertje is even onschuldig. Soms hebben dergelijke producten helemaal géén werking, maar evengoed blijken ze bijvoorbeeld nierfalen te veroorzaken.’

Ouders kunnen zelf nagaan of medicijnen iets vermelden over gebruik bij kinderen op de website kinderformularium.nl.

Plaats van afspraak is lunchcafé Walry, in de Zwijnaardsesteenweg te Gent. Om 20 uur begint het. Kristien Hemmerechts, één van de interviewees met een imago, verzorgt de inleiding. De foto’s in het boek – ik vind ze zelf tamelijk fantastisch – zijn van Joram Van Holen. De lay-out – ook daar ben ik fan van – is van Pjotr.

Mijn uitgever is nog altijd Luster.

Als ge wilt afkomen, moogt ge. Ik vraag geen toegangsgeld.

Mijn tweede boek is een feit. Het heet 'Imago' en het wordt plechtig gepresenteerd op 20 oktober 2011. Weest welkom.

Het artikel staat in de studentenbijlage van het gerespecteerde weekblad. Hieronder plaats ik de oorspronkelijke, wat langere versie. De scans heb ik van de Facebook-pagina van Jonas Naeyaert, preses van het KVHV, geplukt.

Het zal je meer overkomen: je bent een rechtse, Vlaamsgezinde student en je studiegenoten zijn stuk voor stuk overtuigde progressievelingen die heimwee hebben naar de paarse regeringen van Guy Verhofstadt. Dan ben je de pineut. Of niet? ‘Vier jaar geleden werden Vlaamsgezinde studentenverenigingen als extremistisch beschouwd. Maar Bart De Wever heeft ons uit de marginaliteit gehaald.’

De pet van Jonas Naeyaert laat over zijn engagement weinig twijfel bestaan.

Stel: ik ben een jonge student, vers uit het middelbaar onderwijs. Eindelijk ben ik verlost van de politiek correcte flurk van een godsdienstleraar die het multiculturele denken met alle geweld door de strot van zijn leerlingen wil stampen. Of ik aan de UGent de juiste studiekeuze heb gemaakt, weet ik nog niet. Wat ik wel weet, is dat ik sympathie heb voor de Vlaamse zaak, dat Bart De Wever (N-VA) groot gelijk heeft en dat ik me graag afzet tegen de stuitende naïviteit van al wat zich links en progressief noemt. Ik ben jong én rechts, mag het? Alleen vraag ik me af bij welke politieke studentenvereniging ik me moet aansluiten. Jong N-VA UGent? Bwa, die zijn niet rechts genoeg. De Nationalistische Studentenvereniging (NSV!)? Goh, allicht zijn die een beetje té radicaal voor hun eigen goed. Het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV)? Ga weg, ik mag rechts zijn, ik ben niet oubollig.

‘De NSV! zijn marginalen, het KVHV zijn marginalen met geld en Jong N-VA? Tja, dat bloedt dood’, sneert een oudgediende uit het Gentse studentenleven.

Hoezo, Jong N-VA bloedt dood? De Gentse studentenafdeling van ’s lands grootste partij bestaat amper vijf jaar. Die hoort springlevend te zijn. Lokt het succes van Bart De Wever dan geen horden schachten? ‘We hebben momenteel vijftig leden’, schat voorzitter Gregory Deseck (22), die aan zijn masterjaar geschiedenis begint. ‘Sinds onze oprichting in 2006 is het aantal leden rechtlijning toegenomen. We merken geen speciale evolutie sinds de verkiezingsoverwinning van de N-VA, maar door de aanslepende regeringsonderhandelingen kijken we wel uit naar het begin van het academiejaar, wanneer de nieuwe studenten in Gent arriveren. We hebben goede hoop.’

Het electorale succes van de N-VA zorgt er vooral voor dat de flamingante studenten minder in het verdomhoekje zitten. ‘Het stigma is zeker kleiner’, bevestigt Deseck. ‘In de beginjaren kregen we al eens slechte woorden te verwerken. Het Vlaams-nationalisme had nog een slechte naam en dat straalde af op Jong N-VA. Vlaamsgezinde organisaties werden als extremistisch beschouwd.’

‘We zijn indertijd begonnen met een budget van 50 euro’, lacht oprichter en huidig Kamerlid voor de N-VA Peter Dedecker (27). ‘Na een jaar hadden we zes leden. Toen werden we nog vaak op één hoop gegooid met het Vlaams Belang.’

Ook Nick Mouton (33), tegenwoordig N-VA-schepen in Lovendegem, moest als Vlaamsgezinde student opboksen tegen een hoop vooroordelen. Mouton was begin de jaren 2000 voorzitter van de Vlaams-Nationale Studentenunie (VNSU), de voorloper van Jong N-VA. ‘Het waren moeilijke tijden. Je diende voortdurend uit te leggen dat je Vlaamsgezind kon zijn zonder dat je extreem rechts was. Dat was vermoeiend’, herinnert hij zich. ‘Al wie Vlaamsgezind maar niet extreem rechts was, was welkom bij de VNSU. We moesten ons continu onderscheiden van het toenmalige Vlaams Blok. Voor mezelf was er echter nooit een contradictie tussen Vlaamsgezindheid en een eerder progressief gedachtegoed. Ik heb dat nooit als tegenstrijdig ervaren. Ik was toen al samen met mijn huidige vrouw Iftara. Sommigen konden niet vatten dat ik Vlaamsgezind was omdat ik een relatie had met iemand van allochtone origine. Als Vlaams-nationalist kreeg je bijna automatisch een xenofobe stempel.’

‘Bart De Wever en de N-VA hebben het Vlaams-nationalisme uit de marginaliteit gehaald. De laatste twee, drie jaar is het stigma op ons verdwenen’, stelt Gregory Deseck opgelucht. ‘De drempel is lager geworden. Op café word je niet meer vreemd bekeken als je zegt dat je van Jong N-VA bent. Daar komen wel urenlange debatten van, maar dat hebben we graag.’

Een pagina uit Humo. Het is mogelijk best wel een interessante pagina.

De NSV! wordt wel met een scheef oog bekeken. De vereniging droeg lange tijd – en draagt eigenlijk nog altijd – een donkerbruine stempel. Meer Vlaanderen betekende niet alleen minder België, maar evengoed minder migratie en minder multicultuur. Ergo, de NSV’ers zijn een bende fascisten en racisten en horen niet thuis aan de universiteit, zo redeneerden de linkse studentenverenigingen. Die vormden aan de UGent lang een hecht antifascistisch blok in het Politiek en Filosofisch Konvent, dat de erkende politieke studentenbewegingen verenigt. Daardoor kreeg de NSV! gedurende vele jaren nul op het rekest telkens als zij een aanvraag indiende om aan de Gentse universiteit erkend te worden.

Maar kijk: vorig jaar lukte het de NSV! dan toch om – voor het eerst sinds 1984 – de erkenning binnen te rijven. Lang duurde de pret niet. ‘Momenteel zitten we weer in het vagevuur’, zucht preses Vincent Schoenaers (21), die geschiedenis studeert. ‘We zijn onze erkenning kwijt door een beslissing van het bestuurscollege van de universiteit, maar mogelijk krijgen we ze binnenkort weer terug. Dat spelletje is nu al een aantal jaar bezig.’

Als de studentenclub weer erkend wordt, betaalt de universiteit bepaalde werkingskosten terug. ‘Maar we proberen voor een eigen spaarpotje te zorgen door lidgeld, steun van oud-leden en sponsoring. Ook een cantus zorgt voor inkomsten. We zijn zoveel mogelijk zelfbedruipend’, zegt Schoenaers.

Voor de NSV! blijft het moeilijk om zichzelf salonfähig te maken in universitaire kringen, maar nieuwe studenten vinden wel makkelijker hun weg naar de vereniging. ‘Ik weet niet of dat met de opeenvolgende verkiezingen te maken heeft. Het kan ook zijn doordat we actiever geworden zijn’, vermoedt Schoenaers. ‘Momenteel tellen we een veertigtal leden. Dat is een goed gemiddelde voor een politieke studentenvereniging. We zien vooral dat er meer volk komt naar de debatten die we organiseren. Die gaan over onderwerpen die nu meer aandacht krijgen dan vroeger, zoals migratie.’

Op zondag 18 september stapten heel wat NSV’ers mee in de protestmars tegen het akkoord over de splitsing van kieskring BHV. ‘Het is een slecht akkoord. Wij zijn voor de meest radicale oplossing: een zuivere splitsing zonder toegevingen. De NSV! gaat nog altijd voor een onafhankelijk Vlaanderen met Brussel als tweetalige hoofdstad. De faciliteiten moeten worden afgeschaft.’ Is dat wel realistisch? ‘Wij laten Brussel niet los. Die stad bestaat al duizend jaar, terwijl hij pas sinds de jaren dertig een overwegend Franstalig karakter heeft gekregen’, merkt Schoenaers op. ‘Brussel blijft ook een Brabantse stad vanwege de vele pendelaars uit de omliggende provincie. Wel is de samenstelling van de bewoners in korte tijd sterk veranderd door de migratie.’

Dat is voor de NSV! geen reden om Brussel de rug toe te keren. ‘Anders zouden we ons evengoed van Antwerpen en Gent moeten afkeren. We vinden wel dat er een migratieprobleem is. Het eerst wat moet gebeuren, is een migratiestop. Wij geloven niet dat migratie een vorm van vrijheid is. Veel mensen worden tot migratie gedwongen door economische omstandigheden. Daarom moeten we de problemen ook aanpakken in de landen van herkomst’, zegt Schoenaers. ‘Ons eigen consumptiepatroon heeft daar een invloed op. Het kan niet dat het Westen zijn overschotten blijft dumpen op buitenlandse markten. Daardoor gaan de lokalen boeren failliet. Dat is een mondiaal probleem dat we vanuit Vlaanderen zomaar niet kunnen oplossen. Wel kunnen we hier bijvoorbeeld de onveiligheid aanpakken. Het Vlaams Belang focust daar heel hard op, maar het gaat verder. Zo is er een verschil in het gebruik van de openbare ruimte. Mensen uit zuiderse culturen leven bijvoorbeeld meer op straat en dat kan soms botsen. Er bestaan geen pasklare antwoorden om zulke samenlevingsproblemen op te lossen. Geen enkele strekking heeft die, wat men ook beweert.’

‘Linkse studentenverenigingen zien Brussel als een multicultureel experiment. Daar geloven wij niet in. Je mag niet experimenteren met mensen. Dat kan al eens ontploffen, om het plastisch uit te drukken’, stelt de NSV!-preses. ‘De multiculturele maatschappij heeft nooit bestaan, toch niet met de omvang en de samenhang van vandaag. Multiculturaliteit is tegenwoordig een ideologie op zoek naar een historische basis. Vroeger ging het er ongestructureerd aan toe. Er bestond geen woord voor. In het multiculturele Antwerpen van vijfhonderd jaar geleden waar men zo graag naar verwijst, leefden misschien 500 Italiaanse handelaars op een bevolking van 100.000 man. Vele buitenlanders woonden er niet permanent. Inwijking kwam vooral uit de Kempen.’

‘Economisch zijn we niet rechts, maar eerder links – hoewel de betekenis van die begrippen vervaagt. Wij zijn wel conservatief’, legt Schoenaers uit. Dat komt vooral tot uiting in de ethische standpunten van de studentenvereniging, zoals over abortus en euthanasie. In hun politieke beginselverklaring staat dat abortus weer in het strafrecht moet. ‘Die stelling is zeer kort uitgedrukt. Je kunt mensen niet zomaar met een wet in een richting dwingen. Je moet meer sensibiliseren opdat zo’n wet overbodig wordt’, zegt de preses diplomatisch. ‘Onze mening is genuanceerder dan wat er in de beginselverklaring staat. Daardoor ontstaat er wel een vooroordeel. Sommige mensen kijken niet verder dan de statuten.’

Blijft het katholieke geloof belangrijk voor de conservatieve jongens en meisjes van de Nationalistische Studentenvereniging? ‘Er zit van alles bij ons. Zowel praktiserende christenen, atheïsten als aanhangers van het heidendom. Zelf ben ik niet echt gelovig. Mijn conservatisme komt niet voort uit een geloof in het religieuze’, stipt Schoenaers aan.

In de politieke beginselverklaring van de NSV! valt punt twee nogal op: onvoorwaardelijke amnestie voor de collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog. Leeft dat thema nu nog altijd, zelfs bij jongens en meisjes die zeventig jaar na de feiten student zijn? ‘Dat komt misschien raar over, maar toen de NSV! in de jaren zeventig opgericht werd, was dat thema nog zeer actueel’, verklaart Schoenaers. ‘Verschillende mensen die de repressie hadden meegemaakt waren toen vijftig. Het is een traditie om voor amnestie te blijven pleiten. Er wordt niet meer actief mee gewerkt binnen de NSV!, maar we blijven de informatie levend houden. Het thema leeft nog bij leden die familie hadden die de repressie hebben meegemaakt, maar veel zijn er dat niet.’

Hoewel de NSV! expliciet stelt dat zij niet gebonden is aan een partij, blijkt de vereniging sinds haar oprichting in 1976 een kweekvijver voor politiek talent dat later zijn weg vond naar de top van het Vlaams Belang. Filip Dewinter, Frank Vanhecke, Bruno Valkeniers, Marijke Dillen en Karim Van Overmeire: allen waren zij lid in hun studententijd.

Maar net als ex-VB’er Karim Van Overmeire wordt ook de huidige generatie NSV’ers verleid door de formatie van Bart De Wever. ‘Bij de laatste verkiezingen heeft het merendeel op de N-VA gestemd, terwijl de meesten enkele jaren geleden nog voor het Vlaams Belang kozen’, zegt Vincent Schoenaers. ‘Ik vermoed dat velen dat gedaan hebben uit strategische overwegingen. Veel van onze leden hangen niet vast aan een partij, maar brengen een pragmatische stem uit als er verkiezingen zijn.’

Maakt het succes van De Wever het gemakkelijker om flamingant te zijn? ‘Wij hebben altijd durven zeggen dat we Vlaamsgezind zijn’, repliceert Schoenaers. ‘Over het algemeen zijn de reacties nu wel positiever. De houding is minder afwijzend. Er wordt meer gepraat.’

Als de NSV! weer mag toetreden tot het PFK, zal zij zich comfortabel aan de zijde van het KVHV schurken. Dat verbond gaat al sinds 1923 door het leven als het KVHV. De Gentse afdeling werd enkele keren opgedoekt, maar rees telkens weer op uit haar as. ‘We tellen zo’n dertig actieve studentenleden, maar daarnaast blijven ook afgestudeerde leden een rol spelen, zodat we vaak met 150 man zijn. Het ledenaantaal fluctueert door de jaren: nu eens zijn het er twintig, dan vijftig. Zoals elke politieke studentenvereniging zijn we niet zo zichtbaar, maar we houden zeker ons hoofd boven water’, vertelt preses Jonas Naeyaert (21), die afstudeerde in de politiek wetenschappen en voor het nieuwe academiejaar twijfelt tussen criminologie en rechten.

‘Er is een stijging van het aantal schachten, maar of dat door de N-VA komt, kun je niet zomaar zeggen. Het kan evengoed zijn omdat we meer activiteiten organiseren’, zegt Naeyaert voorzichtig. ‘Je mag niet te snel causale verbanden leggen, maar het is goed mogelijk dat het succes van de N-VA er wel iets mee te maken heeft. Bij de veertien nieuwe schachten die zich tot nu toe aangesloten hebben, is het merendeel voor de N-VA. Bij de vorige verkiezingen heb ikzelf op de N-VA gestemd voor de Senaat en op het Vlaams Belang voor de Kamer. Het zou contradictorisch zijn om mij aan één partijpolitieke koers te houden.’

‘In 2004 stemde zowat iedereen in de Gentse afdeling op het Vlaams Belang, nu stemt driekwart op de N-VA’, weet een oud-preses van het KVHV die liever anoniem blijft.

Gastheer Jonas Naeyaert staat me te woord in Gentlemen’s Club De Gekko, in het hart van de Gentse studentenbuurt. Er speelt metal. Een rosse kat baant zich een weg tussen mooie houten meubels – kloek timmerwerk uit lang vervlogen tijden. Aan de muren hangen een grote Vlaamse vlag en de Prinsenvlag, de vaan van de orangisten die hereniging met het Nederlandse koninkrijk beogen. Op een ventilator kleeft een sticker met een duidelijke boodschap: ‘Political correctness? Nein danke!’ Naeyaert schenkt me een Belgisch pintje in een Duits bierglas en steekt een sigaret op. Het rookverbod telt hier niet, want De Gekko is geen officiële horecazaak, wel een groot uitgevallen studentenkot – Naeyaerts hoogslaper bevindt zich boven de bar.

De Gekko komt uitstekend van pas voor vergaderingen van het KVHV-bestuur, maar binnenkort zou dat wel eens kunnen veranderen. De Vlaams-nationalistische vereniging droomt immers van een eigen huis. ‘Daardoor moet onze studentengemeenschap sterker staan’, zegt Naeyaert. ‘Het moet een centrum voor het Vlaamse studentenleven worden waar plaats is voor iedere student met een Vlaams hart.’

Naeyaert blijft liever discreet over het jaarbudget van het KVHV, maar dat de studentenvereniging ervan droomt een eigen studentenhuis te kopen, doet vermoeden dat er een solide financiële backing is. ‘We kunnen toegeven dat ons budget iets groter is dan dat van bijvoorbeeld de ALS en Comac (twee extreem linkse studentenverenigingen, red.)’, zegt de preses met een behoorlijk understatement. ‘Bij het PFK krijgen we jaarlijks iets van een 600 euro. Daar kun je niet echt een werking op bouwen. Voor onze openingsacties alleen al geven we al snel meer dan het dubbele uit. Voor een club als de onze is het overigens gevaarlijk om volledig afhankelijk te worden van subsidies. Die kraan kan toegedraaid worden.’

Het budget komt vooral van oud-leden. ‘Oud-studenten zorgen voor een heel groot stuk van onze werkingsgelden’, vertelt Naeyaert. ‘We hebben geld, maar niet door subsidies, wel door onze eigen leden. Dat maakt ons financieel én intellectueel rijker. Zonder centen kun je geen werking hebben.’

Daarnaast blijft het KVHV de studentencodex verkopen, samen met het SK (Seniorenkonvent), dat de regionale studentenclubs overkoepelt. De codex is het liedboek van de student en onontbeerlijk op een studentencantus. Het ding kost zo’n 10 euro. ‘Het KVHV verspreidt de codex uit culturele manifestatie, niet om geld te verdienen’, benadrukt Naeyaert. ‘We verkopen enkele duizenden codices per jaar. Het aantal schachten blijft al jaren stabiel, terwijl de studentenpopulatie toeneemt. Het studentenleven neemt dus af. Iedereen heeft tegenwoordig een tv en internet op zijn computer. Vroeger had je enkel een bureau en een bed op je kot. Als je geluk had, was er ook een zetel. De studenten zaten op café. Nu blijven ze meer op hun kot. Op café gaan wordt altijd maar duurder en duurder en dan is er ook nog eens het rookverbod.’

Het KVHV blijft zwerven bij het traditioneel studentikoze studentenleven. Dat wil zeggen dat ze ook vasthouden aan de typische petten en lintjes. ‘Dat is een deel van ons cultureel-studentikoos patrimonium. Vlaamse studenten hebben altijd met petten en linten rondgelopen. Ik vind dat heel belangrijk. Dat behoort tot de identiteit van Vlaamse studenten.’ Die petten leveren soms al eens problemen op. ‘Je bent natuurlijk zeer herkenbaar. Voor bepaalde linkse individuen werkt zo’n pet als een rode lap op een stier. Het VRG (Vlaams Rechtsgenootschap, studentenkring van de rechten, red.) draagt ook petten en soms krijgen die ruzie doordat linkse studenten zich vergissen – wat hen meestal zuur bekomt’, lacht Naeyaert.

De Vlaams-conservatieve vereniging beroept zich nogal eens op een stijlvol studentenleven. ‘Al te vaak zien we het studentenleven ontsporen tot vulgariteit. Vele tradities worden gewoon vergeten – die zijn blijkbaar niet meer cool. Maar op een cantus kotsen en pissen onder de tafel past niet bij ons. Wij proberen een zeker stijl alsook normen en waarden uit de studentencodex te eerbiedigen. Wij willen niet in de vuiligheid rollen.’ Dragen de KVHV’ers dan een kostuum op een cantus? ‘Vaak wel. Dat ademt een zekere stijl uit. Maar het is niet omdat we traditioneel studentikoos zijn dat er geen plaats is voor plezier. Dat is complementair bij ons.’

Naast de studentikoze werking is er ook de politieke werking. Het KVHV is compexloos rechts. ‘Communisten mogen universiteitsgebouwen vandaliseren, maar wij zouden ons moeten schamen omdat we pluralistisch rechts zijn? Dat is een scheeftrekking’, vindt Naeyaert. ‘We trekken een lijn in het centrum en iedereen die zich daar rechts van bevindt, is welkom bij het KVHV. Onze rangen tellen rechts-liberalen, radicaal-nationalisten en conservatieve katholieken. Dat pluralisme creëert een rijkdom. Er ontstaat een dialoog zonder dat we moeten inboeten op onze boodschap, wat bijvoorbeeld wel met de toenmalige Volksunie is gebeurd.’

Heeft het KVHV dan geen welomlijnd ideologisch programma? ‘De léden zijn het KVHV. De NSV! werkt wel met een zeer rigide ideologische structuur. Rechts-liberalen vinden er moeilijk hun draai. Studenten met een eerder atypische ideologische invulling van het Vlaams-nationalisme kunnen bij ons wel gedijen. Wij zien dat als een rijkdom’, vertelt Naeyaert. Dus de leden hoeven bijvoorbeeld niet tegen abortus te zijn om bij het KVHV te horen? ‘Door de band genomen zijn we tegen abortus, terwijl sommige leden daar een uitzondering op vormen. We zijn het er wel over eens dat abortus te veel gezien wordt als een soort voorbehoedsmiddel. Er wordt respectloos en gratuit mee omgesprongen.’

‘We vinden niet dat waarden en normen voorbijgestreefd zijn. Wij vinden dat geen romantische zever’, zegt de preses. Is er heden ten dage te weinig respect voor de westerse waarden? ‘Zeer zeker’, knikt hij beslist. ‘Gent is bijvoorbeeld geen probleemstad zoals Brussel of Londen, maar wat ik wel zie, is dat er zowel bij autochtonen als allochtonen sprake is van vervreemding. De derde generatie allochtonen valt tussen twee stoelen in. Ze zijn noch Turks of Marokkaans noch Vlaams. Die generatie, een product van de integratie, zien we volledig ontsporen. Stilaan mag daarover gepraat worden, ook binnen de traditionele partijen. Maar we vrezen dat het wel eens te laat kan zijn om de huidige demografische ontwikkelingen terug te draaien.’

Wat zou er dan moeten gebeuren? ‘Volgens het KVHV ligt het vooral aan onze eigen mentaliteit. We moeten niet zozeer een vijandbeeld creëren, maar we moeten zelf, als volk, sterker staan. Kijk naar de geboortecijfers. Die zijn relatief desastreus. Een Belgische vrouw krijgt gemiddeld 1,6 kinderen, terwijl een geboortecijfer van 2,1 nodig is om je bevolking in stand te houden. Het geboortecijfer bij allochtonen ligt echter op 6 à 7. Binnen enkele jaren kan dat zeer grote demografische aardverschuivingen opleveren. We geloven daarom dat er een migratiestop mag komen.’ Naeyaert hoedt er zich voor om te stellen dat er voor vreemdelingen geen plaats is in Vlaanderen. ‘We geloven niet dat een buitenstaander niet kan thuishoren in onze maatschappij. Maar hoe groter de groep buitenstaanders is, hoe moeilijker het wordt om die groep in te kapselen.’

In Nederland is de islamofobe PVV van Geert Wilders als een komeet omhoog geschoten. Kunnen KVHV’ers zich vinden in het discours van de Nederlandse populist? ‘Goh. We kunnen ons herkennen in bepaalde punten, maar het totale verhaal van Wilders is niet het project van het KVHV. Wilders heeft een zeer sterk vijandbeeld. Hij houdt zich graag bezig met islambashen. Wij geloven niet dat de islam per se een probleem is. We hebben niets tegen een brave moslim die vijf keer per dag bidt. Dat is niet het probleem waar we vandaag mee te maken hebben.’ Ook het Vlaams Belang vernauwt het migratieprobleem steevast tot de islam. ‘Wij zien problemen in massamigratie en globalisering, niet in personen of religies.’

Ook Jong N-VA UGent mocht mee op de foto.

In Gent is er de laatste jaren een enorme instroom van Oost-Europeanen. Is dat dan het grote probleem? ‘Goh, je kunt daar niet zomaar een zwart-witbeeld op plakken. Het zijn ook niet de modale Bulgaren en Roemenen die problemen veroorzaken. Ik denk eerder aan bendes en dergelijke.’

Enkele maanden geleden deelde het Gentse Kamerlid Tanguy Veys (VB) flyers rond in Turkse handelszaken met als boodschap: ‘Keer tevreden terug!’ Op het pamflet prijkte een vliegtuig met de Turkse vlag. ‘Dergelijke stunts zijn tegenwoordig legio bij het Vlaams Belang. (blaast) Ik ga niet zeggen dat die actie ongepast is, want wij geloven niet in politieke correctheid. We kunnen half tevreden zijn met die actie, maar wij werken wel aan een ander project.’

Meer waarden en normen? Nayaert knikt. ‘Niet alleen de derde generatie allochtonen ontspoort, maar ook de autochtone jeugd. Als de maatschappij zelf geen sterke inherente sociale waarden heeft om vreemdelingen in te kapselen, wiens schuld is het dan? We zijn niet eens in staat om onze eigen maatschappij in handen te houden’, zegt de student somber. ‘Het aantal echtscheidingen ligt heel hoog. Kinderen worden daardoor opgevoed in moeilijke omstandigheden en komen vaak terecht in de werkloosheid en de criminaliteit. Er is sprake van verval. Onze tegenstanders noemen ons al snel moraalridders, maar dat is onzin. De cijfers spreken voor zich. De morele ontreddering door kapotte gezinssituaties is groot. Wij geloven nog altijd dat het gezin de hoeksteen van de maatschappij is. Dat klinkt ouderwets, maar het gezin is wel een nucleus die voor stabiliteit zorgt. Kinderen die worden opgevoed in een stabiel gezin krijgen later in hun leven betere kansen. Als daar afbreuk aan gedaan wordt, krijg je bepaalde consequenties.’

Zijn de meeste leden gelovig? ‘Ja, maar velen zijn niet praktiserend. Er zitten zelfs enkele atheïsten bij. We willen meer zijn dan een katholiek vriendenclubje. Iedereen kan zich wel vinden in de christelijke waarden en de relevantie daarvan voor de maatschappij.’

Zelf is Naeyaert niet eens katholiek. ‘Ik ben luthers. Ik ben katholiek gedoopt, maar uit theologische overtuiging heb ik mij laten herdopen. Ik ben echter niet antikatholiek’, glimlacht hij. Hoe reageren medestudenten erop dat hij gelovig is? ‘Sommigen vinden dat raar. Dat is niet meer trendy. Maar wij zijn geen club voor de modale student. Onze leden hebben iets meer te bieden dan de doorsneestudent.’

We spreken elkaar op de vooravond van de protestmars in faciliteitengemeente Linkebeek tegen het akkoord over de splitsing van BHV. Uiteraard gaat Naeyaert mee betogen. ‘Die protestmars lag al langer vast, maar het akkoord over BHV is een reden te meer om te protesteren. Objectief gezien is er een verbetering, maar de faciliteitengemeenten zijn we allicht voorgoed kwijt, terwijl dat Vlaamse grond is. De Vlamingen zijn nu triomfantelijk omdat ze zogezegd veel bereikt hebben, terwijl ze toegevingen hebben gedaan die miniem lijken, maar waarop de Franstaligen later zullen incashen. De regeringsonderhandelingen zijn nog niet voorbij. Er moet nog over geld gepraat worden en ik voorspel dat de Vlaamse partijen door het akkoord over BHV zeer inschikkelijk zullen zijn.’

‘KVHV kiest resoluut voor onafhankelijkheid’, beklemtoont Naeyaert. ‘Er zijn wel enkele leden die voor confederalisme pleiten, maar grotendeels leeft de overtuiging dat België een achterhaalde structuur is die niet meer in staat is om het belang van het merendeel van de bevolking te dienen. Wij geloven dat een staat zo dicht mogelijk bij het volk moet staan. De Belgische politiek staat echter mijlenver van de burger. Door de grendelgrondwet en de belangenconflicten die de vorige staatshervormingen hebben ingevoerd, is de politieke mogelijkheid om hervormingen door te voeren in Vlaanderen stelselmatig onmogelijk gemaakt. Door de particratie leven politici in een fantasiewereldje. Het confederalisme zou ook weer zo’n halfslachtige oplossing zijn: we willen wel een beetje hervormen, maar toch niet te veel. Willen, maar niet kunnen.’

Zal Vlaanderen een stuk rechtser worden zodra het onafhankelijk is? ‘Het is een objectieve vaststelling dat Vlamingen conservatiever zijn dan onze zuidelijke buren. Dus ja, het politieke landschap in een onafhankelijk Vlaanderen zou zich verrechtsen. De democratie zou wel beter werken. Je hebt ‘demos’ nodig: dat is niet zozeer een volk, maar een sociologische entiteit die bepaalde waarden en normen deelt. Met een te grote groep die te pluraal is, wordt het zeer moeilijk om democratie uit te voeren. Dat is wat we zien in België. De belangen liggen te ver uiteen. België is in se niet democratisch. Het sociaal-economische debat zou veel beter gevoerd kunnen worden in een onafhankelijk Vlaanderen.’

Hoe realistisch is dat onafhankelijke Vlaanderen? ‘Het DNA van de traditionele partijen is onlosmakelijk verbonden aan België. Hun machtsstructuur zit in België. Zonder België wordt het voor hen zeer moeilijk om hun macht te bewaren. Hun belangen liggen daardoor niet in het oplossen van België. Maar zeg nooit nooit.’

Het succes van de N-VA lijkt het einde van het land wel dichterbij te brengen. ‘Het is zonder precedent dat de Vlaams-nationalistische partijen in Vlaanderen samen meer stemmen hebben dan de traditionele partijen. Ik had enkele jaren geleden niet durven voorspellen dat de N-VA zo’n superboom zou meemaken’, geeft Naeyaert toe. ‘De houdbaarheidsdatum van België is al lang overschreden. Bij de Vlaming ontstaat er een roep om verandering, wat zijn uiting vindt in het stemgedrag. Die Vlaamsgezinde onderstroom is er gewoon. In 2004 stemde nog één miljoen Vlamingen op het Vlaams Belang, niet alleen een Vlaams-nationalistische maar ook een rechtse partij.’

Voelt het niet ongemakkelijk om voluit rechts te zijn in een progressieve omgeving als een universiteit? ‘Universiteiten zijn vaak een bolwerk van progressief links – dat zie je ook in de Verenigde Staten. Links staat daar buitenproportioneel sterk’, beseft Naeyaert. Hoe komt dat? ‘Mensen die ideologisch rechts georiënteerd zijn, zullen andere professionele keuzes maken dan linkse mensen, die vaker voor een ngo of in het onderwijs gaan werken. Links is zeer sterk in het creëren van een culturele hegemonie, wat rechts veel te weinig doet. De politieke correctheid is een zeer goed voorbeeld. Over sommige dingen mag je niet spreken. Dat is “sociaal niet wenselijk”.’

Is de politieke correctheid niet aan het kantelen? Nu is het al bijna taboe als je zegt dat je voor het behoud van België bent. ‘Ik denk dat niet. Het ironische is trouwens dat wij het enige land zijn waar het revolutionaire linkse kamp een betoging houdt vóór het behoud van het systeem. Ik denk niet dat het ondertussen al politiek correct is om te zeggen dat je tegen België bent. Integendeel.’

‘Politieke correctheid is een vorm van cultureel marxisme. De essentie van het KVHV is dat er vrij over alles gesproken kan worden zonder taboe en zonder politieke correctheid. Wat we wel zien is dat bepaalde meningen die KVHV al honderd jaar verkondigt meer en meer ingang vinden. Dat vinden wij uiteraard positief. Maar is dat een verademing? Laat ons zeggen dat we ons nooit veel hebben aangetrokken van wat het establishment, de staat of de universiteit van ons dacht. Maar het is goed dat er een bewustzijn ontstaat bij de Vlaamse burger. Dat kunnen we enkel aanmoedigen.’

Het KVHV is aan geen enkele partij gebonden en dat is volgens Naeyaert een groot voordeel. ‘We zijn niet gebonden aan beleidsopties of een rigide programma. Wij kunnen doen wat we willen. We kunnen ook de mensen uitnodigen die we willen. Wij zijn een academische club. Die moet niet op zichzelf terugplooien. In de Vlaamse beweging zien we veel navelstaarderij. Dat brengt niets op. Je moet je geest openhouden en je blik op de horizon richten. Vooruit denken. Wij zijn niet bang voor andere meningen – die prikkelen de geest.’

Dus het KVHV nodig ook mensen uit met wie de leden het niet eens zijn? ‘Nadat Erik De Bruyn eerder dit jaar uit de sp.a was gestapt, hebben wij hem uitgenodigd voor een lezing. We wilden hem een forum geven aan de universiteit om reclame te maken voor zichzelf. We waren benieuwd naar zijn plannen. Niet dat KVHV’ers ooit voor hem zouden stemmen, maar iedereen is welkom op onze activiteiten. Maar De Bruyn wou niet komen! (lacht)’

Naeyaert stelt expliciet dat het KVHV elitevormend is. ‘We willen een speerpunt vormen. Dat is essentieel in onze werking. We willen studenten klaarstomen om in het professionele leven bepaalde agendapunten te bewerkstelligen. We proberen onze leden te vormen tot mensen met een coherente ideologie. Andere politieke studentenverenigingen zijn daar veel minder mee bezig’, vertelt Naeyaert.

‘Elite wordt vaak als een lelijk woord gezien, maar daarmee bedoelen we mensen die goed zijn in iets. Dat zie je nu al: oud-KVHV’ers zijn zeer prominent aanwezig in de politiek en de bedrijfswereld. Al mag het nog wat gestroomlijnd worden. Het doel is om mensen op plaatsen te krijgen waar ze invloed kunnen uitoefenen om zo onze idealen te verwezenlijken’, verklaart Naeyaert. Als je naar het aantal (oud-)ministers kijkt, lijkt die missie alvast goed te slagen: onder andere Pieter De Crem (CD&V), Wilfried Martens (CD&V), Tony Van Parys (CD&V) en Jaak Gabriels (Open Vld) waren lid van het KVHV. Ook Gerolf Annemans (VB), Carl Decaluwé (CD&V) en Bart De Wever (N-VA) koppelden er hun politieke interesse aan een studentikoze omkadering.

De oud-leden blijven actief betrokken bij het KVHV. ‘Wij geloven in een levensbond, wat je ook ziet ook bij de Duitse studentenverenigingen. Ons project stopt niet bij het afstuderen. Dan begint de echte werking pas. Je bent klaargestoomd voor de werkelijkheid en dan verlaat je de bubbel van het studentenleven. Het heeft een grote waarde dat de oud-leden blijven komen en dat we die nog iets te bieden hebben en zij ons. Studenten ageren, oud-studenten financieren’, doet de preses uit de doeken.

Door het contact met de voorgangers blijven bepaalde streefdoelen doorgegeven worden aan iedere nieuwe generatie. Zoals – ook bij het KVHV – de vraag om amnestie. ‘De grieven van de Vlaamse onafhankelijkheidsstrijd blijven grotendeels dezelfde. Het is aan ons om iets te veranderen, niet aan mensen die tachtig of negentig zijn. Al is het wel een beetje moeilijk voor ons om ons in te beelden wat er toen allemaal is gebeurd. Anderzijds heb je maar een geschiedenisboek open te slaan om te leren wat de repressie was. Als je de geschiedenis niet kent, kun je de toekomst niet veranderen’, betoogt Naeyaert.

Hij vindt het abnormaal dat amnestie nog altijd zo gevoelig ligt. ‘In alle buurlanden is de evolutie van amnestie voltrokken. Het is heel normaal dat er verzoening is na zo’n verdeelde toestand. De Belgische staat blijft echter de haat aanwakkeren. We zijn ondertussen zeventig jaar verder en er mag nog altijd niet over gesproken worden. Ik vind dat heel kleinzerig en typerend voor de Belgische staat, die meer bezig is met de belangen van een kleine groep dan met de belangen van de Belgen. We doen geen campagnes meer voor amnestie, maar dat wil niet zeggen dat het thema niet meer relevant is.’

Voelen rechtse studenten zich nog altijd het slachtoffer van linkse repressie? ‘De verdraagzaamheid is gegroeid’, erkent Naeyaert. ‘Tien jaar geleden kwam je soms in de problemen als je een Vlaamse studentenpet droeg, maar nu gebeurt dat niet zo vaak meer. Soms roept men nog wel eens “racist!” of “fascist!” als er een Vlaamse vlag op je tas kleeft, maar niet meer zo frequent als enkele jaren geleden. Die evolutie begon al vóór de boom van de N-VA. Soms is er nog sprake van vandalisme of graffiti. Vorig jaar zijn enkele KVHV-leden aangevallen met kettingen, vermoedelijk door anarchistische krakers. Maar vroeger kwam dat veel vaker voor, zeker in de Overpoortstraat (de uitgaansbuurt voor studenten, red.). Ofwel verdwijnt de polarisatie ofwel is de harde kern van onverdraagzaam ultralinks aan het verdwijnen.’

‘Het geweld kwam niet alleen van extreem links’, corrigeert een oud-student uit de tijd van toen. ‘Ook rechts deed mee. De anarchisten vielen één van onze cafés aan, wij vielen daarop een kraakpand binnen. Tien jaar geleden was dat een vorm van communicatie. Nu is die periode voorbij – gelukkig maar.’

Zitten de drie flamingante studentenvereniginen elkáár eigenlijk in de haren om nieuwe zieltjes te veroveren? Vincent Schoenaers van de NSV! ontkent. ‘We beschouwen het KVHV en Jong N-VA niet als concurrentie, maar als een aanvulling. Het zijn medestanders. Tussen studentenverenigingen is er geen concurrentie zoals tussen politieke partijen.’

‘In het wereldje kent iedereen elkaar. We komen naar elkaars activiteiten. We zijn zeker geen concurrenten’, benadrukt ook Naeyaert. Er zijn wel verschillen. ‘Het KVHV is nationaal-conservatief. De NSV! is nationaal-revolutionair. Hun focus ligt meer op provoceren en actievoeren. Wat niet wil zeggen dat wij vies zijn van enige actie: onlangs nog hebben wij de IJzertoren bezet nadat het IJzerbedevaartcomité had beweerd dat de Vlaamse strijd gestreden was. De kiesuitslag zegt iets anders.’

In vergelijking met de hardere broertjes lijkt Jong N-VA wel het kneusje van de flamingante studentenclubs. ‘Je kunt Jong N-VA moeilijk een echte studentenvereniging noemen’, vindt Naeyaert. ‘Het is een jongerenafdeling van een politieke partij die vanuit Brussel de koers bepaalt. Veel marge heb je dan niet.’

‘Bij Jong N-VA houden we ons in grote lijn aan de koers van de partij’, erkent voorzitter Gregory Deseck. ‘De band met de N-VA is niet meteen een pluspunt. Flamingante studenten zullen voor de NSV! of het KVHV kiezen omdat die onafhankelijk zijn. Jongeren sluiten zich liever niet te snel aan bij een partij.’

Zorgt Bart De Wever niet voor een aanzuigeffect bij studenten die zich kunnen vinden in de Vlaamse verzuchtingen? ‘Ik denk niet dat Bart De Wever echt voor bekeerlingen zorgt. Daar heb ik mijn twijfels bij’, zegt Deseck. ‘Veel leden waren al flamingant voor ze student waren. Anderen zijn als student geïnteresseerd geraakt in politiek, zoals ikzelf. Ik ben opgegroeid in een apolitiek gezin. Door de lessen over de geschiedenis van België ben ik flamingant geworden. Er zijn logische en rationele redenen om Vlaamsgezind te zijn. Studenten die zonder politieke voorkeur hun studie beginnen en zich dan pas een mening vormen, zijn wel in de minderheid.’

‘Het politieke engagement is verminderd, maar je ziet wel meer autodidacten opduiken die individueel hun mening hebben gevormd’, vult Naeyaert aan. Hij is er zelf zo één. ‘Vanaf mijn vijftiende is mijn interesse in politiek beginnen te groeien. Ik woon hier in Gent, een multiculturele stad, en dan ontwikkel je je eigen visie op de multiculturele maatschappij.’

‘Autodidacten zijn vaak radicaler. En hoe linkser de faculteit, hoe rechtser en geëngageerder ze meestal zijn’, vertelt de anonieme oud-preses van het KVHV geamuseerd. Hij beklemtoont dat het KVHV geen clubje is voor stamboomflaminganten. Het is meer een meritocratie. ‘In het KVHV zitten rijke stinkerds samen met studenten die zelf hun studie betalen. Het grote voordeel van het georganiseerde studentenleven is dat je mensen echt goed leert kennen. Je zit samen achter de vrouwen, ligt samen dronken in de goot en organiseert samen activiteiten. Dan merk je snel wie wat waard is. Het is een soort officierenschool.’

Reportage over Ronse in De Morgen. Bas kon fotograferen zonder dat zijn toestel stukgeslagen werd. Een overwinning!

Wij hebben niet op ons muil gekregen. Bas kreeg wel ambras met twee dronken dames van in de vijftig, maar verder moesten we niet voor ons leven gaan lopen.

Het enige geval van agressie dat we die avond meemaakten, was op de N60 richting Ronse. Een straalbezopen koppel in een BMW vond er lol in om telkens zeer bruusk te remmen vlak voor Bas’ stationwagon. Op een gegeven moment sprongen de zatte lieden uit hun wagen om op de ruiten te gaan kloppen. Dat alles op het tweede baanvak van een steenweg waar tamelijk snel gereden wordt. Man, wat zagen ze er kwáád uit. En wij weten nog altijd niet waarom.

Bon, ik heb rustig een foto genomen van die onnozelaars, de nummerplaat opgeschreven en verder eens goed gelachen met zoveel opgefokte dwaasheid. Bas was zich onderwijl sterk aan het inhouden om niet uit zijn wagen te springen en in het asfalt een gedetailleerde afdruk te maken van des chauffeurs gelaat.

Het verslag van het verdere verloop van de avond staat in De Morgen van vandaag. Hieronder de uitgebreidere special edition.

Ja, er heerst een degoutante geweldcultuur in de Parel van de Vlaamse Ardennen. Niet waar, de stad is net haar verval te boven aan het komen. De Ronsenaars reageren verdeeld op de brandbrief van journalist Simon Demeulemeester (DM 22/9). ‘Ronse is een bokaal: zet er twee schorpioenen in en ze zullen vechten.’

Alles is peis en vree wanneer we Ronse binnenrijden. De ondergaande zon werpt een gulden glans op de vele art-decohuizen. Het valt op hoeveel woningen te huur of te koop staan – in het Nederlands en het Frans, want Ronse is een faciliteitengemeente, gelegen aan de taalgrens. Hier koop je riante kastelen tegen een prijs waarvoor je in het verre Gent met moeite een half herenhuis krijgt. Enig nadeel: je zit er behoorlijk geïsoleerd van de rest van Vlaanderen. De E17, de dichtstbijzijnde (Vlaamse) autosnelweg, ligt op een halfuur rijden. Ten zuiden van Ronse, in de provincie Henegouwen, loopt wel de E429. Die verbindt de stad met Brussel.

Het stuk snelweg is niet de enige link tussen de grote Belgische hoofdstad en het kleine Ronse. ‘Petit Bruxelles’ wordt het Oost-Vlaamse stadje met z’n 25.000 inwoners weleens genoemd. Niet alleen vanwege de tweetaligheid en de fraaie architectuur uit de eerste helft van de twintigste eeuw, maar ook vanwege de jongeren van – vooral – Marokkaanse origine die steeds zichtbaarder in het straatbeeld opduiken. De allochtone gezinnen in Ronse komen vaak van de hoofdstad overgewaaid.

In de gepeperde brief die ex-Ronsenaar Simon Demeulemeester aan burgemeester Luc Dupont (CD&V) schreef, maakt hij gewag van een ware geweldcultuur. Het aantal agenten is volgens de jonge journalist te gering om de agressie onder controle te houden, laat staan in te dijken. Met zes agenten is er geen sprake van verhoogde waakzaamheid, argumenteert Demeulemeester.

Wij staan nog geen vijf minuten op de Grote Markt in Ronse of er passeert al een agent met een Mechelse scheper. Het luidruchtige Franstalige gezelschap op één van de terrasjes gaat er niet stiller door discussiëren. Is dit de verhoogde waakzaamheid? “Wees gerust, het is niet door de media-aandacht voor Ronse dat ik nu met een hond rondloop”, glimlacht de jonge politieagent vriendelijk. “Dit is mijn vaste partner.”

Is er iets aan van de berichten over de geweldcultuur in Ronse? “Ach, dit is de ruigste plaats van het arondissement, maar dit arondissement is wel het rustigste in de wijde omgeving”, sust de politieman. “Zelf ben ik eigenlijk maar een inwijkeling, maar toch hou ik van deze stad. Het kan er heetgebakerd aan toe gaan, maar evengoed is het een leuke plaats.”

Merkt hij dan niet dat er de laatste jaren meer geweld is? “Dat hangt af van weekend tot weekend. Soms moet je drie interventies op één nacht doen, soms geen enkele. Als politie komen wij wel altijd te laat, als de feiten al gebeurd zijn”, vertelt de agent. “Het jammere is ook dat wij wel mensen oppakken, maar dat we dan te horen krijgen dat er geen plaats is in de gevangenis én dat er geen enkelbanden meer zijn. Die gasten krijgen dan wel enkele voorwaarden opgelegd, maar ze staan zo weer op straat. De volgende keer dat ze tegen de lamp lopen, komt er gewoon een voorwaarde bij.”

We gaan ons licht opsteken in café Classic Tour op de Grote Markt. Merken de klanten dat er een geweldcultuur heerst in Ronse? “Natuurlijk klopt daar iets van. Maar waar zie je dat niet?”, repliceert Bernard (64), die samen met echtgenote Inge (59) en het bevriende koppel Martien (50) en Tia (46)* een zaterdags pintje drinkt. “Het is wel zo dat Ronse als grensstad relatief in verval is. De huizen zijn hier ook goedkoper dan elders. Dit is een faciliteitengemeente, waardoor er sneller kansarme Walen en allochtonen naar hier komen. Er zijn meer allochtonen in Ronse gaan wonen dan de stad kan dragen.”

“In Oudenaarde zie je dat veel minder”, vult Martien aan, die verder nauwelijks een goed woord over heeft voor zijn geboortestad.

“Onze kinderen wonen nu in Gent”, zegt Inge. “Toen ze nog in Ronse uitgingen, hebben ze verschillende keren vechtpartijen meegemaakt. Er was meer agressie in de cafés, ook omdat de politie niet tussenbeide kwam. Ik vind het doodjammer dat er zoveel armoede, leegstand en criminaliteit is. Je zit hier in een uithoek van Vlaanderen. Er is nauwelijks werk.”

“Dat is een misvatting”, reageert Martien. “Veel Ronsenaars werken in Ronse zelf. Maar er zijn ook veel werklozen. Vaak gaat het om mensen die niet de kwaliteiten hebben om hier aan een job te geraken.”

Tia, zelf geboren en getogen in Ronse, merkt op dat er de laatste twee jaar wel weer meer jonge mensen in het stadje komen wonen. “De omgeving is zeer mooi en in Ronse word je snel aanvaard”, zegt ze. Bernard knikt. “Je voelt dat er verval is, maar er is ook opbouw. De burgemeester doet zijn best om meer toerisme naar Ronse te halen. Maar echte Ronsenaars klagen nu eenmaal over hun stad”, grijnst hij.

Als we weer naar buiten stappen, zien we dat er op de Grote Markt een combi staat. De agenten mogen niet met ons spreken, maar laten toch verstaan dat ze hier nu al enkele weekends lang ’s nachts postvatten om de rust te bewaren. De cafébazen appreciëren de geste: volgens hen is er effectief minder geweld nu de politie een oogje in het zeil houdt.

“Al sinds drie maanden staat de politie op wacht”, zeggen Allison (20) en haar moeder Marilor (60), de bazin van café The Palace. “Bij problemen komen ze meteen tussenbeide. Er is nu meer veiligheid. Enkele maanden geleden zagen we veel meer vechtpartijen.”

Marilor is opgelucht dat enkele lastige klanten vorig jaar in de nor gedraaid zijn. “Het waren vreemdelingen. Jongeren tussen achttien en dertig jaar. We zagen ze vaak ook schade aanrichten aan geparkeerde wagens, maar dat is fel verminderd sinds de politie meer patrouilleert”, getuigt de Franstalige cafébazin.

“Toch blijft het moeilijk om volk naar ons café te lokken”, merkt Allison. “Mensen blijven thuis of gaan naar de discotheek. Ik weet niet hoe dat komt. Evengoed is het door het rookverbod.”

In de andere uitgaansbuurt van Ronse, de Kleine Markt, klinken echter minder positieve geluiden. “Vorige week is er hier op zaterdagochtend nog zwaar gevochten geweest. Opeens stopten er enkele auto’s en stond er een bende van vijftien man op het plein om te vechten”, zegt een cafébaas. “Sommige van die jongeren zijn al 25 keer opgepakt, maar lopen nog altijd vrij rond.”

Ook hij situeert de problemen bij de groter wordende onderlaag van de bevolking. “Er komen hier veel kansarmen mensen toe, vooral Walen en allochtonen. Velen zijn klant bij het OCMW”, zegt de cafébaas. “De werkloosheid in Ronse bedraagt bijna 15 procent. Nu is er in iedere stad met armoede wel sprake van overlast, maar dat dat ook in zo’n kleine stad als Ronse gebeurt, is erg. En de politie kan niets doen zolang er geen bewezen feiten zijn. De laatste twee jaar is het veel verergerd. Er is een groep jonge mannen die zich niet aanpast en volledig ontspoord is.”

“De heetste avond is de vrijdag. Dan staat het plein stampvol. De politie moet soms drie interventies per nacht houden. Om middernacht doen wij onze gordijnen naar beneden om oogcontact te vermijden. Vroeger waren we open tot twee, drie uur, nu maximum tot één uur. Het is spijtig dat wij ons moeten aanpassen aan de straat”, getuigt de man. “In mijn jonge jaren ben ik een linkse voorvechter geweest. We gingen de wereld veranderen. Maar met ouder worden zie je wel de realiteit. Pas op, ik zal nooit op een extreme partij stemmen, want dan houd je alleen slogans over. Maar je moet wel kunnen zeggen wat er aan de hand is. De politie zou harder moeten kunnen ingrijpen. Nultolerantie, zoals in Lokeren. Zo hebben ze daar hun problemen kunnen oplossen.”

Ondanks de ellende blijft hij Ronse graag zien. “Het is een mooi stadje. Ik woon hier graag. In dit grote dorp kent iedereen iedereen.”

Voor carnavalscafé Bommoss, eveneens op de Kleine Markt, staat een bende Ronsenaars gezellig zat te worden. ‘Keep On Smiling’ van Tom Jones schalt vrolijk door de luidsprekers. Maar zodra je mensen aanspreekt over de agressie in hun stad, worden ze bloedserieus. “Ja, er is veel geweld. Ge zoudt ervan verschieten. Ik ken veel mensen die niet meer buiten durven komen omdat ze bang zijn”, zegt Andy Maes (33). “Ik ben gelukkig groot: 2,05 meter. De meeste mensen zijn bang voor mij.”

De mééste, maar niet allemaal. Zeven jaar geleden werd Andy zelf het slachtoffer van agressie. “Dertien Marokkanen hebben me aangevallen. Ik heb een messteek gekregen onder mijn kin en één in mijn rug”, vertelt hij terwijl hij op het lange litteken onder zijn kin wijst. “Sindsdien ben ik toch wel een beetje racistisch. Maar op het Vlaams Belang stemmen doe ik niet. Ik stem blanco!”

Ook Andy wijt het geweld aan de kansarmoede. “Ik ben zelf een Waal, maar woon al zeventien jaar in Ronse. Nu heb ik gelukkig een job. Maar enkele jaren geleden was het onmogelijk om iets te vinden, zelfs al ben ik tweetalig. In een interimkantoor in Oudenaarde werden een Waalse vriend en ik afgeblaft. Werk vinden is het grootste probleem in de streek. Daardoor zijn veel jongeren gefrustreerd.”

Andy vertelt over de zware vechtpartij die vorige week zaterdag plaatsvond op de Kleine Markt, maar was er zelf niet bij. Eric Vandendaele (52), de echtgenoot van de bazin van de Bommoss wel. “Om vier uur hebben we het café gesloten, waarna ik met enkele vrienden naar het café hiernaast trok, De Clubman. Om zes uur kwamen we weer buiten. Twee Marokkanen zochten ruzie. Er ontstond geduw en getrek. Die ene gast viel met zijn achterste in een bloembak, waarop de andere het op een lopen zette. Maar even later stond hij hier terug met vijftien anderen. Ik heb mij kunnen verdedigen, maar mijn twee kameraden waren er erg aan toe”, doet Eric zijn relaas. “De politie is pas een half uur later toegekomen. Er zijn verschillende aanvallers opgepakt, maar de meesten zijn weer vrijgelaten.”

Eric is verbitterd over de aanpak van de burgemeester. “Die heeft meer patrouilles beloofd, maar heb jij ze hier al gezien? De voorbije drie uur heb ik ze hoogstens één keer zien voorbijrijden met hun combi. Terwijl ze weten hoe gevaarlijk het hier kan zijn op de Kleine Markt”, klaagt hij. “Als de politie het recht niet in handen neemt, zullen wij het zelf doen. Het lijkt nu al bijna alsof wij meer mogen dan hen. Het is spijtig dat ik het moet zeggen, maar op den duur zou je er racistisch van worden.”

Op straat komen we een jonge Marokkaan tegen. Nabil (24) is afkomstig van de beruchte wijk Maritime in Sint-Jans-Molenbeek, maar woont nu al enkele jaren in Ronse. Hij is uitsluitend Franstalig. “Het spijt me dat ik hier ben. Ronse is een bokaal. Zet er twee schorpioenen in en ze beginnen te vechten. Er is hier niets voor de jeugd. Geen cinema. Geen sportfaciliteiten. Geen werk. Enkel problemen. En onrechtvaardigheid. Alleen omdat ik Marokkaan ben, word ik regelmatig tegengehouden door de politie. Willekeurig.” De jongeman zucht gelaten. “Ronse is een put, in alle opzichten.”

Nabil ontkent niet dat er agressie is. “Natuurlijk is er veel geweld. Zeer veel zelfs”, beaamt hij. “Vaak gaat het om tieners die zich willen tonen. Ze drinken te veel, roken een joint en willen stoer doen zoals hun grote broer in Brussel.”

Aan één van de cafés in de stationsbuurt ontmoeten we de extraverte Vanessa Van der Eecken (33). “Ik ben een geboren en getogen Ronsenaar en ik heb nog nooit problemen gehad. Enkele jaren was het wel erger, maar nu zien we meer blauw op straat. De flikken doen hun best”, benadrukt ze fel. “Als je uitgaat voor de lol en de goede vrede, zul je geen problemen krijgen. Ik denk dat Simon Demeulemeester hier al lang niet meer geweest is.”

Ondertussen is het al voorbij middernacht. We hebben inderdtijd nog geen enkele opstootje gezien, behalve toen fotograaf Bas het halvelings aan de stok kreeg met twee doorzopen annex leeggekotste dames van boven de vijftig. Op de Grote Markt lijkt alles rustig. Op het terras van de Classic Tour genieten enkele vriendinnen van het nazomerweer. Een geweldcultuur kun je je hier niet bij voorstellen. “En toch durf ik niet alleen naar huis, hoewel ik amper 500 meter verder woon”, zegt Elke (31). “Als een allochtoon een sigaret komt schooien en je zegt dat je niet rookt, word je meteen uitgescholden voor ‘sale pute’.”

Twee jaar geleden is ze gewond geraakt bij een gevecht. “Er ontstond ruzie op een terras. De vechtersbazen begonnen met marmeren tafels te gooien. Eén is op mij beland. Ik had twee gebroken en twee gekneusde ribben. Toch sleurde ik me de volgende dag naar het politiekantoor om een verklaring af te leggen, maar dat werd uitgesteld. En nog eens. Toen ik drie weken later alsnog mijn verhaal deed, waren de camerabeelden van het voorval al gewist, want die worden maar twee weken bewaard”, zegt de jongevrouw misprijzend. “Ondertussen woon ik recht tegenover het politiekantoor. Toch is er al twee keer ingebroken bij ons. Hier is meer aan de hand dan enkel een onveiligheidsgevoel.”

Peggy (29) knikt. Zij is verpleegster in het ziekenhuis van Ronse. Elke week ziet ze slachtoffers van vechtpartijen toekomen. “Vaak met blauwe plekken, soms met snijwonden en af en toe zelfs iemand met een gebroken kaakbeen”, somt ze op. “Onlangs is er een jongen van zeventien aangevallen. Hij moest vervolgens één van de agressors pijpen. Dat is gewoon overdag gebeurd. De meeste vechtpartijen vinden wel ’s nachts plaats.”

Volgens Peggy durven vele slachtoffers geen klacht in te dienen. “De politie raadt zelfs af om klacht in te dienen. ‘Anders kennen ze je adres’, waarschuwen ze. Dat is toch niet meer normaal?”

* De meeste namen in dit artikel zijn pseudoniemen, tenzij de naam voluit staat.

Een ferm ingekort artikel met een mooie foto van Jonas Lampens.

Soms bereid je een reportage al weken op voorhand voor. Met een gids die vaak in het buitenland zit en fotografen die een drukke agenda hebben, is een datum vastleggen geen makkie. Maar goed, uiteindelijk lukt dat toch en trek je op pad. Als de zon dan ook nog eens van de partij is, prijs je jezelf gelukkig.

Tot de actualiteit opeens tussen je plannen komt bromfietsen in de vorm van een opstappende Frank Vandenbroucke en een gevild Syrisch meisje. Dan wordt je reportage noodzakelijkerwijze geamputeerd – nieren en lever vliegen eruit, armen en benen worden bijgesneden en het hart van de tekst wordt ingesnoerd. Niets aan te doen, nieuws gaat altijd voor. Dat weet je als je schrijft voor een gazet.

Gelukkig staat er op internet geen limiet op het aantal tekens, zodat ik de oorspronkelijke, veel langere versie hier kan publiceren.

Veel rijplezier en wees voorzichtig in de bochten. Vangrails zijn er niet op deze website.

Vandaag houden vele honderden motorrijders een protestmars in Gent. Het staat ze niet aan dat er zoveel gevaarlijke plekken zijn op de Vlaamse wegen. Er wordt te weinig aan hen gedacht, luidt het. De Morgen liet zich op de motor rondrijden langs enkele verraderlijke punten.

We hebben afgesproken in Gent. Met een zware BMW 1.600 GT rijdt Bart De Schampheleire (35) de Kouter op. Hij heeft mee: een extra helm en een paar beschermende motorhandschoenen. Even later kruip ik nogal stuntelig op het passagierszitje van de kloeke tweewieler en hobbelen we door het drukke stadsverkeer.
De Schampheleire is een gids met ervaring. Motorrijden is zijn beroep: al vier jaar schrijft hij voor het magazine Motoren & Toerisme. Meer nog dan zijn bureau is zijn motor zijn werkplek. Als bereden journalist is hij voortdurend op de baan om nieuwe modellen uit te testen.

“We hebben geluk met het weer”, merkt De Schampheleire op. Inderdaad, voor de verandering regent het eens niet. Wel staat er ondanks de blauwe hemel een strakke wind. Stilletjes hoop ik dat ik niet van het passagierszitje zal waaien zodra we ons op de autosnelweg begeven. Maar eerst nemen we een kijkje aan het Gentse Lippensplein, een druk knooppunt waar zeven straten op uitkomen en twee tramlijnen passeren. Door het vele busverkeer ligt het wegdek er glooiend bij – zelfs het zebrapad lijkt een waar hindernissenparcours. De kasseien zijn af en toe voorzien van een vormeloze laag asfalt. De metalen plaat van de tramwissel ziet er best onschuldig uit, maar biedt geen centimeter houvast zodra het geregend heeft.

“Je mag hier maar 30 per uur. Maar als je zo traag over de kasseien rijdt, heb je miserie om overeind te blijven”, vertelt De Schampheleire. “Als je sneller rijdt, heb je daar minder last van. Maar als je dan in de remmen gaat en het heeft geregend, lig je er. Dan staat er honderd man te supporteren en te lachen, maar niemand zal je komen helpen.”

De volgende halte is de Willem Van Nassaustraat. Het is een korte maar steile kasseiweg nabij het Citadelpark. Het wegdek zit vol putten. Sommige zijn zo diep dat een creatieve stadsdienst er hekkens rond geplaatst heeft. SUV-bestuurders halen hier hun hart op, maar met een motor probeer je maar beter tussen de vele gaten te slalommen.

Slalommen is sowieso een must in de stad. Het valt me op hoeveel keer De Schampheleire moet uitwijken voor een plots overstekende voetganger. Je kunt je als motorrijder geen seconde onoplettendheid veroorloven. En dan nog kan het noodlot toeslaan, zo mocht mijn gids zelf ondervinden. Enkele maanden geleden kwam hij zwaar ten val door een overstekende kat. “Ik ben erover gereden en tegen de grond gegaan. Ik heb enkele ribben gebroken en mijn milt was beschadigd. Een stuk van mijn rug is nu gevoelloos”, zegt de motorjournalist.

De Schampheleire heeft geluk dat hij het ongeval nog kan navertellen. Zijn collega Ruben Van Den Bossche was minder fortuinlijk. Een te hoge vangrail werd hem fataal. ‘Hij is onder de vangrail gegleden en kwam met zijn rug tegen een paaltje terecht. Zijn ribben hebben zijn hart en longen geperforeerd. Dan is het meteen gedaan”, vertelt de motorrijder somber.

De te hoge vangrails zijn de reden waarom de protestactie begonnen is. Enkele maanden geleden raakte Lorenzo Millecaen (21) uit Evergem zwaargewond toen hij in het Gentse havengebied op de grond viel en tegen een paaltje van zo’n vangrail smakte. Op dezelfde plek, een helse bocht vlakbij de papierfabriek Stora Enso, vielen de voorbije drie jaar al acht doden en 23 zwaargewonden. Vader Marc Millecaen – zelf motorrijder – kon de onverschilligheid van de Vlaamse overheid niet langer verdragen en zette een grote protestmars op het getouw.

“Bij het uittekenen van de weginfrastructuur moeten motorrijders bijna als zwakke weggebruikers gezien worden. Maar motards krijgen de laagste prioriteit”, zucht De Schampheleire. “Je kunt niet eisen dat al je eisen perfect opgevolgd worden, maar soms zouden ze toch wat meer rekening mogen houden met ons. Als motorrijder begin je al met een achterstand omdat de mensen je als een halve zot beschouwen. Mijn baas zegt altijd: ‘Je moet er als motard altijd van uitgaan dat alle andere weggebruikers idioten zijn.’ Jij moet de problemen altijd proberen te voorzien en ervan uitgaan dat de rest jou niet ziet.”

We zetten koers richting de Vlaamse Ardennen, waar het niet alleen aangenaam cruisen is, maar waar de argeloze motorrijder ook al eens stevig verrast kan worden. De eerste halte is de spooroverweg aan het station van Gontrode, een deelgemeente van Melle. Die oogt ongevaarlijk genoeg, maar een jongen op een Dax stelt zich recht op de voetsteunen als hij de sporen oversteekt. Zelfs automobilisten gaan fors op de rem staan als ze de spooroverweg naderen. De Schampheleire laat me afstappen en demonstreert waarom: als je er met enige snelheid over rijdt, ga je met de wielen van de grond. Het lijkt wel een dubbele schans. “Als je vrouw achteropzit, ben je ze hier kwijt wanneer je niet remt”, waarschuwt De Schampheleire.

In Oosterzele toont hij ons een waar kunstwerk. De Schampheleire heeft er een gepaste naam voor: de Mondriaanse Steenweg. In de bewuste Meerstraat zijn hele stukken van het wegdek in het groen geschilderd. Waarom, dat is niet meteen duidelijk, maar wat wel zeker is, is dat de groene stroken spekglad worden zodra het een beetje geregend heeft. Eén groene strook bevindt zich ter hoogte van een vernauwing waar ook nog eens paaltjes staan, zodat motorrijders extra veel kans maken op levensbedreigende letsels wanneer ze uitglijden. Ook een kruispunt is helemaal in groene verf getooid.

Het gevaar is echter niet altijd even opvallend. Enkele kilometers verder, in het vredige Balegem, wijst De Schampheleire op een ogenschijnlijk onnozele hindernis. Het betreft de aansluiting van de Boerestraat op Walzegem. Die bestaat uit klinkers. De klinkers verzakken tegenover de betonnen platen van Walzegem, zodat er een hoogteverschil ontstaat van vier centimeter – precies op de plaats waar motorrijders een beetje hellingshoek moeten halen om de bocht te ronden. Geen probleem voor een wagen, maar voor een motor is het een verraderlijk obstakel, zeker als het donker en glad is. Opeens schiet je voorwiel weg en beland je in het decor of, erger nog, onder een voorbijdenderend landbouwvoertuig. “Iedere overgang met klinkers is gevaarlijk”, weet De Schampheleire. “Na twee jaar beginnen die klinkers gegarandeerd te verzakken.”

Om de rit wat avontuurlijker te maken neemt de motorjournalist ons mee naar de Lange Munte in Scheldewindeke. Op de woeste kasseibaan van wel twee kilometer lang beginnen mijn organen zowaar tegen elkaar te pogoën. Het heuvelachtige landschap rondom ons is prachtig en ik heb het gevoel dat ik het van zéér nabij zal leren kennen als de motor over een al te grote bobbel in het wegdek dendert. “Hier moet je wel snel rijden. Dan heb je minder last van de bulten”, zegt De Schampheleire nadien. “Het stomme is dat er een parallelweg is die veel beter berijdbaar is, maar om de een of andere reden staat die niet aangeduid.”

We laten de Vlaamse Ardennen achter ons en stuiven naar de E40. Daar verwacht je niet meteen veel obstakels, maar niets is minder waar. “De grootste blunder die men kon begaan, is de lichten doven op de autosnelwegen. Dat is dodelijk voor motorrijders. Ja, in Frankrijk is dat al lang zo, maar daar staan er langs beide kanten reflectoren. Hier zijn die er ook, hoor. Maar het gras staat een meter hoog, zodat je ze niet ziet”, sneert De Schampheleire. “De Franse autosnelwegen liggen er nagenoeg perfect bij, hier in België heb je soms gedurende honderden meters een teerstrook. Die worden spiegelglad als het regent.”

Hij toont ons een voorbeeld van zo’n teerstrook, op de E403 ter hoogte van het West-Vlaamse Ruddervoorde. Terwijl de wind hard zijn best doet om me van het passagierszitje te blazen zie ik dat wegenwerkers hun best hebben gedaan om de spoorvorming tegen te gaan. De twee geulen op de rechterrijstrook zijn opgevuld met teer. Comfortabel voor automobilisten, maar wat ben ik blij dat het niet regent.

Dergelijke gemakkelijkheidsoplossingen zijn niet het enige gevaar op de autosnelweg, weet De Schampheleire. Ook het tijdstip is belangrijk. “De vrijdagavondfile richting kust is het ergst. Mensen zijn moe na een week werken. Ze zijn niet meer bezig met autorijden en op de achterbank zitten op koop toe drie gillende kinderen met schopjes naar elkaar te smijten. Dan gebeuren er al eens ongelukken door onoplettendheid”, vertelt mijn gids.

“Ik begrijp ook niet dat de overheid en de verzekeringsfirma’s niet investeren in een voortgezette rijopleiding. Er zouden al meteen heel wat minder ongevallen gebeuren”, zegt hij overtuigd. “Met motoren kun je iets doen aan het mobiliteitsprobleem, maar de overheid beschouwt ons nog altijd als een slechte statistiek, een hindernis voor het verkeer.”

Volgens een studie van het onderzoeksbureau Transport & Mobility Leuven die deze week werd geplubliceerd, zou 10 procent meer motorfietsen op de autosnelweg zelfs 40 procent minder file betekenen. “Indien we – engiszins ambitieus – niet 10 procent maar 25 procent van de auto’s zouden vervangen door motorfietsen, dan is er van files, van verliestijden en van filekost al helemaal geen sprake meer”, schrijven de onderzoekers.

Tenzij natuurlijk wanneer het verkeer vastloopt door een zwaar ongeval, bijvoorbeeld wanneer een motorrijder het slachtoffer werd van ondoordachte weginfrastructuur. Als we in Beernem weer de E40 oprijden, wijst De Schampheleire op een grote witte pijl in de bocht van de oprit. “Ook gevaarlijk glad als het nat is. Ik ken deze bocht, maar als je dat niet weet, rijd je recht over die pijl en schuif je zo van de baan”, zegt hij. “Daar komt motorrijden steeds meer op neer: weten waar de gevaarlijke punten zijn en ze vermijden.”

Theories of International Politics and Zombies: nog nooit was internationale politiek zo interessant en zo sarcastisch.

Op zijn blog wijdde Drezner alvast een post aan de jongste prent van regisseur Steven Soderbergh: How well does Contagion “get” the global governance of catastrophe? Dat de professor internationale politiek zich daarmee bezighoudt, hoeft niet te verbazen: Drezner is lid van de Zombie Research Society, ‘dedicated to raising the level of zombie scholarship in the Arts and Sciences’.

Begin dit jaar publiceerde Drezner, professor aan The Fletcher School van de Tufts University, zijn boekje Theories of International Politics and Zombies. Wie het boek wil lezen als satire, kan dat. Drezner schrijft scherp en geestig. Maar evengoed steek je iets op van de verschillende paradigma’s uit de internationale politiek, want daar gaat het wel degelijk over. Dit is het werk van een academicus – het boek bevat niet minder dan twintig pagina’s bronvermeldingen. In een heldere taal en met zombies als gimmick doet Drezner zijn uitleg.

Neemt Drezner de dreiging van een zombie-aanval serieus? Hij laat zijn positie in het midden. Uiteraard zijn zombies een allegorie voor eender welke onbekende dreiging, maar met sardonisch genoegen stipt de professor aan dat overheden voorbereid zijn als de doden uit hun graf zouden kruipen:

Some international relations scholars would posit that interest in zombies in an indirect attempt to get a cognitive grip on what former U.S. secretary of defense Donald Rumsfeld famously referred to as the “unknown unknowns” in international security. Perhaps, however, there also exists a genuine but publicly unacknowledged fear of the dead rising from the grave and feasting upon the entrails of the living. Major universities and police departments have developed “mock” contingency plans for a zombie outbreak.

Wat volgens Drezner zo interessant is aan een ‘zombie outbreak’ is dat die zich duidelijk onderscheid van andere paranormale bedreigingen:

Zombie stories end in one of two ways – the elimination/subjugation of all zombies, or the eradication of humanity from the face of the earth. If popular culture is to believed, the peaceful coexistence of ghouls and humans is a remote possibility. Such extreme all-or-nothing outcomes are less common in the vampire or wizard literatures.

Dat ligt niet zozeer aan de aarde van de zombies. ‘The undead menace usually goes global in the zombie canon. These stories lack a basic grounding in world politics, however’, merkt de professor op. Er is ook nog niet voldoende wetenschappelijk onderzoek gebeurd naar de bedreiging die zombies vormen:

Despite their mob tendencies, sociologists have not analyzed the asocial sociability of zombies. Political science has abjectly failed to address the policy responses and governance issues associated with the living dead. When compared to work in cognate disciplines, the social sciences in general – and international relations in particular – suffer from a zombie gap.

‘I have therefore decided to flesh out how existing international relations theories would predict what would happen in response to an outbreak of zombies’, merkt de auteur droog op. ‘What would these theories predict would happen? What policy recommendations follow from these theories? When will hiding and hoarding be the right idea?’

Maar voor je een antwoord op die vragen kunt gaan formuleren, moet je eerst definiëren wat een zombie is. ‘Consistent with the Zombie Research Society, I choose to treat the zombie as a biologically definable, animated being occupying a human host, with a desire to eat human flesh’, schrijft Drezner. Er zijn drie wederkerende kenmerken van zombies:

1. Zombies desire human flesh; they will not eat other zombies.
2. Zombies cannot be killed unless their brain is destroyed.
3. Any human being bitten by a zombie will inevitably become a zombie.

Bon, een zombie in je huis kan best een onaangenaam levenseinde betekenen, maar heeft de mensheid als geheel eigenlijk wel iets te vrezen? Met een heel arsenaal hoogtechnologische wapens kunnen we die zombies toch gewoon van het aardoppervlak knallen? Een atoombom op hun rottende kop droppen en we zijn ervan af. Maar zo simpel is het niet, stipt Drezner aan.

If any government was so foolhardy as to launch a first strike, it would create the only thing worse than an army of the living dead: a mutant, radioactive army of the living dead.

Volgens de professor liggen zombies helemaal niet wakker van de nucleaire dreiging, wat de slagkracht van de diplomatie meteen een pak minder maakt:

Traditional tools of statecraft like nuclear deterrence, economic sanctions, or diplomatic démarches would be of little use against the living dead. Zombies crave human flesh, not carrots or sticks.

Ook leert de ervaring dat we de maatschappij nooit volledig kunnen afsluiten van zombies:

From a foreign policy/national security perspective, the primary reason to be concerned about the cause of zombies is to adopt preventive measures and policies with which to handle zombie-infested jurisdictions. As antiterrorism and homeland security policies suggest, however, massive investments in prevention cannot be 100 procent foolproof. It only takes one zombie to create an army of the undead.

Daarbij kan een zombie meesurfen op de wijdvertakte transportlijnen van de geglobaliseerde wereld. ‘With a modern transport infrastructure, an infected individual can get from one major population center to another within twenty-four hours. Even a single outbreak of corpse reanimation can go global’, waarschuwt Drezner.

Het zijn niet zozeer de individuele zombies die angst aanjagen – tenzij je er één tegenkomt onder je bed misschien. Het schrikwekkende zit hem erin dat de ondode troepen hun aantallen maar blijven uitbreiden en uitbreiden:

As cultural critics have observed, the horror in zombie films comes not from a single ghoul but from an ever expanding community of them. In other words, the terror increases when a large swath of individuals are socialized into the ways of the undead. Similarly, zombie films persistently raise questions about the identity distinctions between ghouls and humans.

Drezner laat er geen twijfel over bestaan dat hij de kaart van de mensen trekt. ‘To be blunt, this project is explicitly prohuman, whereas Marxists and feminists would likely sympathize more with the zombies’, schrijft hij heerlijk vilein. ‘To Marxists, the undead symbolize the oppressed proletariat. Unless the zombies were all undead white males, feminists would likely more welcome the posthuman smashing of existing patriarchal structures.’

Los van het marxisme en het feminisme onderscheidt Drezner nog drie andere paradigma’s: de Realpolitik, het liberalisme en het neoconservatisme. Laten we die even overlopen.

‘The failure of humans to cooperate in the presence of reanimated corpses is a common theme that permeates the zombie canon – just as the futility of international cooperation recurs throughout the realist interpretation of history’, zegt de professor. Een beetje Realpolitiker schakelt over op ‘bait and bleed‘- en ‘bloodletting‘-strategieën. Dat komt hier op neer:

In these instances, realist states would try to forment conflict between anti-zombie states and the ghouls themselves, profiting at the relative losses incurred by both sides.

In het realistische perspectief is de dreiging die uitgaat van zombies niet bepaald groter dan die van andere tegenstrevers. ‘In the end, realists would conclude that there would be little intrinsic difference between human states and zombie states’, analyseert Drezner. ‘Human beings have an innate lust for power in the realist paradigma; zombies have an innate lust for human flesh. Both are scarce resources.’

Ook in het liberale paradigma gaat men er niet van uit dat je het zombieprobleem zomaar te vuur en te zwaard moet gaan oplossen. ‘Unless every single ghoul is hunted down and destroyed beyond recognition, a recurrent spread of the undead remains a possibility. The international regimes designed to eliminate disease demonstrate the difficulties inherent in this task’, schrijft Drezner droogjes.

Daarom zal de liberale wereldorde naar een manier zoeken om de ondoden te reguleren. ‘The undead would fall into the category of systematic threats – such as terrorism and global pandemics – where states have engaged in meaningful cross-border cooperation’, beseft de auteur. Zo ontstaat er een nieuw evenwicht:

The liberal paradigm would predict an outcome that would be imperfect and vulnerable to political criticism over time – much like the European Union in its current form. That said, the system would also be expected to function well enough to ward off the specter of a total zombie apocalypse.

De reactie van de neoconservatieven op de ‘Axis of Evil Dead’ zal niet zo subtiel zijn. ‘The neoconservative policy response to an uprising of undead flesh-eaters would be simple and direct. Zombies are an existential threat more serious than any clash of civilizations’, verklaart Drezner. ‘Rather than wait for the ghouls to come to them, neoconservatives would recommend proactive policy options that take the fight to the undead. Their policy preference would be for an armed invasion of the central region in the zombie-affected area.’

Dat klinkt zeker sinds 9/11 niet onbekend in de oren. De auteur gooit er nog een vette knippoog naar meer gematigde neoconservatieven bovenop:

They would posit that, after creating a human outpost in the center of zombie-infested territory, humans in neighboring zombie-afflicted nations would be inspired to rise up and liberate themselves from their undead oppressors.

‘If zombies threw off their cognitive shackles and recognized that they did not need to eat human beings, then the crisis of the undead would be much less severe’, besluit Drezner. Heerlijk sarcastisch boekje.